«Մենակությունը աստվածային դրություն է,— մի ուրիշ առիթով ասել է բանաստեղծը,— և մենակ մարդիկ են լավ բաներ տվել աշխարհքին»[1]։
Թումանյանն ստեղծագործել է, իհարկե, նաև մարդկանց ներկայությամբ, ծանոթների, գրչակից ընկերների շրջապատում, հատկապես՝ քեֆերին։ Այդպիսի պայմաններում գրված բանաստեղծությունները «էքսպրոմտ—madtigal-ային բնույթի գործեր են եղել։ Մեր գրականության մեջ քչերն են այս բնույթի գործեր գրել։
Թումանյանն իր զրույցներից մեկում հիշում է. «Մի ժամանակ շատ էքսպրոմտներ էի ասում։ Մի քեֆի, Օրթաճալայում «Մուրճի» հնգամյակին 42 հոգու կենացին էլ էքսպրոմտ ասացի։ Ավետիք Արասխանյանը բոլորը հավաքեց»[2]։
Այս բնույթի մի հետաքրքիր բանաստեղծություն է նվիրել Թումանյանը գյուղագիր Հարություն Ճուղուրյանին՝ աղջիկ-երեխա ունենալու կապակցությամբ.
|
«Ձեռաց» գրված այս բանաստեղծությունը Թումանյանի «Պոետն ու մուսայի» յուրօրինակ արձագանքն է։
Մենակությունն, անշուշտ, ստեղծագործական ոգևորության կարևոր պայմաններից է, և, ըստ երևույթին, դա է եղել պատճառը, որ շատ նշանավոր գրողներ ստեղծագործել են առանձնացած, այն