Էջ:Թումանյանի ԵԺ 4հատորով-4.djvu/291

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված չէ


ՎԵՐՋԻ՛Ս ՑԱՆԿք11*ԹՑՈԻնԸ

Երբոր, ծերունի, մեոնելու լինեմ,

Ու, հավատա, երկար չըսփտի ապրեմ,

Դու հրամայիր իմ դին տանելու

Մեր կանաչ այգին, էնտեղ, ուր երկու

ճերմակ հակակի թըփեր են ծաղկում…1

«Մ ծ ի ր ի», Լերմոնտով։

Զարմանալի է մահվան հոգեբանությունը։ Կյանքի վերջին վայրկենին մարդիկ շատ անգամ ձեռքները թափ են տալիս ամբողջ աշխարհքի վրա, բայց ե ամբողջ ուժով կառչում են մի չըն– չին բանից։ Եվ ընդհանրապես էդ չնչին բանն էլ իրենց հին, մանկության օրերի էս կամ էն հիշատակն է լինում։

Մահից մի քան օր առաջ ինձ մոտ էր Ալ. Ծատուրյանը, ու երկուսով նստած երկար զրույց էինք անում։

Խոսեցինք նոր ազատությունից, առաջիկա Հայաստանից, մեր գրականությունից, հազար ու մի ուրիշ բաներից, սակայն էս բոլոր մեծ հարցերից ավելի ուժգին երկու փոքրիկ բան են մեխվել հիշողությանս մեջ։

Մեկ էն, թե ինքը միշտ հիվանդ է եղած ու շատ վաղուց կլիներ մեռած, եթե իր կինը չլիներ, որ իրեն անքուն հսկող հրեշտակն է եղել կյանքում։ Մեկ էլ էն, թե արդեն պարզ տեսնելով, որ կյանքի թելը կտրելու վրա է՝ եկել է հայրենիք, ուզում է գնա Զաքաթալա" վերջին անգամ տեսնի իր մոր գերեզմանը ե իրենց դռան հին թթենին, որի վրա էնքան եղել է մանուկ ժամանակ…

Ասում էր՝ նրանից հետո հանգիստ կմեռնեմ։

Մի երկու օրից հետո երբ իմացրին՝ թե Ծատուրյանը ուշաթափվել է՝ շտապեցի, տեսա գիտակցությունը կորցրած, աչքերը փակած, գլուխը բարձր՝ պառկեցրած, սառուցը գլխին ու կրծքին, ու փակած աչքերից մեղմ արտասուքի կաթիլներ են հոսում։

Սպասում էինք բժշկին։

Ես մտածում էի, թե արդյոք նրա համար չեն հոսում արտասուքի էն վերջին անզոր կաթիլները, որ նա չկարողացավ տեսնել ոչ իր սիրած մոր գերեզմանը, ոչ էն հին թթենին…

Տիկինը տագնապի մեջ կամ սառույցն էր փոխում, կամ թեյի

284