Էջ:Ինչ է, ով է (What is, Who is) 1.djvu/40

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Այս էջը սրբագրված է


թուղթ» փայլաթիթեղ, որով կոնֆետներ են փաթաթում և շատ այլ առարկաներ:

Ալոճենի

Սա փոքր ծառ է կամ բավականին մեծ թուփ: Հաճախ հանդիպում է այգիներում, թեև սերում է անտառից։ Նրա ծաղիկները տհաճ հոտ ունեն, իսկ ճյուղերը փշապատ են։ Այնուամենայնիվ, շատ թռչնակներ են իրենց բույնը հյուսում նրա ճյուղերին: Եվ հենց փշերն էլ գրավում են թռչուններին: Դրանցով ալոճենին պաշտպանվում է թշնամիներից և պաշտպանում նրանց, ովքեր թաքնվում են իր ճյուղերի մեջ. փոքրիկ թռչնակը կարող է արագ թռչել փշոտ ճյուղերի միջով, իսկ եթե ավելի մեծամարմին ու դանդաղաշարժ մեկը ցանկանա ավերել նրանց բները, փշերը կպատմեն։ Կատուն, ագռավը կամ բուն այդ բներին հասնել չեն կարող: Եթե դուք ուզում եք, որ ձեր այգում թռչուններ բնակվեն, ալոճենի տնկեցեք: Թռչուններն անպայման բույն կհյուսեն նրա ճյուղերին, իսկ հետո էլ ձագուկներ կունենան:

Ալպինիզմ

Բարձրաբերձ լեռների վեհասքանչ աշխարհ ժայռեր, պսպղուն սառույցներ և ձյուն ձնահյուսերի թնդյուն և լռություն։ Արտասովոր ասես ոչ երկրային բնապատկերներ։ Հազարամյակներ շարունակ այդ խորհրդավոր աշխարհը ձգել է մարդուն Մոտ երկու հարյուր տարի առաջ երկու շվեյցարացիներ առաջին անգամ հասան Ալպերի (Եվրոպայի ամենաբարձր լեռների) Մոնբլան գագաթը։ Այդ Ժամանակ ներից էլ ահա դժվարամատչելի լեռնագա գաթների հաղթահարումն ալպինիզմ են անվանում Դա խիզախ համարձակ ու տոկուն մարդկանց մարզաձև է Միանգամից չէ, որ ալպինիստ են դառնում. նախ պետք է երկար ու համառորեն մարզվես ուսումնասիրես երթուղիները հասարակ վերելքներից աստիճանաբար անցնես առավել բարդերի և հետո միայն ճանապարհ ընկնես դեպի ամենաբարձր գագաթները Ալպինիստները լինում են այնտեղ ուր ոչ ոք չի կարող հասնել.. Լեռներում վթար է Ամենաժամանակակից ուղղաթիռն ան գամ ի վիճակի չէ վայրէջք կատարելու կիլոմետրանոց պատի վրա, ամենագնացն իսկ անզոր է հաղթահարել սառցադաշտերի վիթխարի ճեղքվածքները։ Ալպինիստ ներն են միայն, որ կարողանում են միշտ օգնության հասնել փորձանքի մեջ ընկած մարդկանց Ալպինիստները հատուկ հանդերձանք ունեն՝ քամուց, անձրևից և ձյունից պաշտպանող հագուստ, սեպավոր ներբաններով կոշիկներ, պարան սառցահատեր, ճակեր կոշիկներին ամրացվող հատուկ կռեր ապառաժի և սառցի մեջ ամրացվող սեպեր, մուրճեր վրան, քնապարկեր։ Հաճախ ալպինիստները մարզական վերելքների ժամանակ կատարում են գիտական հետազոտություններ Նրանք աշխատում են բարձրադիր օդերևութաբանական կայաններում, օգնում հիդրոէլեկտրակայանների շինարարությանը լեռներում գիտական սարքավորում տեղադրում 7 հզ մ բարձրության վրա։ Ալպինիզմը շատ տարածված է մեր երկրում։ Սովետական ալպինիստները նվաճել են ՍՍՀՄ բոլոր լեռնագագաթները Լենինի պիկը (7134 մ Պամիր) Նվա ճած սովետական առաջին ալպինիստնե րի ղեկավարն էր սպորտի վաստակավոր վարպետ ինժեներկոնստրուկտոր Վ Մ Աբալակովը: Այնուհետև նա ևս երկու անգամ հաղթահարել է այդ բարձր գագաթը Նրա եղբայրըքանդակագործԵ Մ Աբալա կովը, առաջինը նվաճեց Կոմունիզմի պիկը (7495 մ, Պամիր) Պամիրի բարձր լեռնագագաթներից մեկը կոչվում է «Ե Մ Ա– բալակովի պիկ»։ 1982 թ սովետական ալպինիստների արշավախումբը Ե Տամի ղեկավարությամբ նվաճեց աշխարհի ամենաբարձր լեռնագագաթը էվերեստը (8848 մ) Առաջինը էվերեստի գագաթ հասան արշավախմբի անդամներ Վ Բալիբերդինը և է Միսլովսկին։ Հայաստանում ալպինիստական առա ջին արշավը կարելի է համարել 1829 թ սեպտեմբերի 27-ին Խ. Աբովյանի և գերմանացի պրոֆեսոր Պարրոտի վերելքն Արարատի գագաթը (5156 մ) 1845 թ հուլիսի 29-ին Արարատի գագաթն է բարձրացել գերմանացի երկրաբան Հ. Աբիխը երեք հայերի ուղեկցությամբ Սովետական Հայաստանում ալպինիմական արշավներ են կազմակերպվում դեպի Արագած (4090 մ) Կապումջուղ (3904 մ) և Մեծ Իշխանասար (3552 մ) լեռնագագաթները։ 1935 թ վեց հայ ալպինիստներ նվաճել են էլբրուսի գագաթը (5642 մ)