Էջ:Ghazaros Aghayan, Collected works, vol. 4 (Ղազարոս Աղայան, Երկերի ժողովածու, հատոր 4-րդ).djvu/29

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված է


Այդ գործադրող կամ թելադրող զորությունը մարդուս մտքի դատողությունն է։ Սույն օրինակ՝ մի արվեստ կատարելագործելու համար սակավ ուժեղներ չկան, որոնք համբերություն և եռանդ չունենալով շատ առաջ չեն գնում, իսկ եռանդը և աշխատությունն այն ժամանակ միայն վարձատրվում են, երբ առաջընթացությունը լինում է մտքի ուղղասլես թելադրությամբը, եթե ոչ՝ կուրորեն մարդ առաջ դիմելով շատ անգամ խորխորատների մեջ է ընկնում։

Մարդու այս հոգեկան և մտավորական հատկությունքը, ջոկ-ջոկ տեսնելով, մենք կարծում ենք, թե դոքա առանձին-աոանձին աղբյուրներից են առաջ գալիս, բայց ով որ հարց ու պատասխանով հոգեբանություն և տրամաբանություն սովորեցնող ուսուցչի հոռոմ աբանութ յան ենթարկված չէ, նա

շուտ կհամոզվի, եթե ասենք դոցա աղբ յուրը մի է և ոչ երկոււ Մարդուս այն ներքին երևույթները, որոնց մենք սովորաբար ներքին զգացմունք ենք, ասում, որպիսիք են' երկյուղ, ամոթ, խիղճ, սեր, ատելություն, նախանձ, տրտմություն, բարկու¬ թյուն և այլևայլ առաքինութ յունք և մոլությունը, դոքա ա- մենքը ինքնաբույս և ինքնուրույն գոյացություններ չեն, ոչ վերացական բաներ և ոչ unulj տպավորությունը արտա¬ քուստ ներս սողված, այլ հասկացողությունը են սխալ կամ ուղիղ կազմած, որոնք կիրք դառնալով անհատի մեջ վրդով~ մունք կամ խաղաղություն են տալիս նորա կյանքին։ Մենք տեսնում ենք, որ դոցանից շատերը անհետանում են, շա¬ տերը կերպարանափոխվում մտքի զարգացման հետ ի միա¬ սին. ինչ որ այսօր սիրում է մարդ, պաշտում ու պատվում, մյուս օրը արհամարհում է և ատում, եթե նորա վերա ու¬ նեցած հասկացողությունը փոխվում է* է^չից որ այսօր վա¬ խենում է, վաղը բանի տեղ չի դնում և այլն։ Ուրեմն դոքա П1 ШЛ են, եթե ոչ մտքի արդյունքը։ Ոայց և այսպես կարելի չէ ասել, որ' եթե մինը խելոք է, նա և առաքինի կլինի անջօւջւո, և ոչ կարելի բացասել ուղղակի։ (Այս մա֊ սին կխոսենք հոդվածիս վերջում)։ Մարդս ունի ընդունակություն երևակա յելոլ, զգալու և հավատալու, հիշելու, դատելու և հասկանալու։ Սոքա բո֊ 29