Էջ:Mikael Nalbandian, vol. 2.djvu/41

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված չէ


գներգորշծու ժամանակին ի վերայ լեզուին, որպէս պարոն Թաղիար֊

դեացն։ Առ հասարակ ապագայ հնախոյզք առեալ ի ձեռն զմատենագռութինս դրու֊ թիւնս ի հին լեզու հինգ և 19֊երորդ գարուց, չգտանիցեն ի նոսա զզ՚ո ֊ նազանութիւն և զյարաբերութիւն առ դարսն, չորս կեցին հեղինփկքն , գուցէ մինն քան զմիւսն արժանաւոր գտցի վճիտ կամ խրթին հայախօ֊ սութեամբ։ Այլ զայսմանէ չէ խնդիրս. այդ ամենայն կարեն պատահիլ և ամենայն դարս, զի ի հինդերորդ նուիրական դարոլ ոչ ամէն ոք Եղիշէր ոչ ամեն ոք Խորենացի և այլն, այլ դտան և այնպիսիք' որք ի հայկաբա - նութեան մասին բազմօք յետնեալ են յարդեան հեղինակաց, որպիսիյր եղեն և են' Ալգերեանք, Զախջախեան, Ասկերեան, Ինճիճեան, Այվա- զռվսքի և այլք, զպրս չէ տեղւոյս յիշել, միակ պարոն Թաղիադեանն [nju տացէ ապա գա յ խուզարկուաց, թէ զիա՞րդ հայեցալ դարն 19 ֊երորրք ի հին լեզուն. այլ այս ամենայն լցուցանեն դէթ զցանկութիւն ե պատասխանի տան ուսումնական հարցասիբաց, այլ ժողովուրդն ար* հասարակ զի՞նչ օգտի ի սմանէ' ոչինչ և կրկին անգամ ասացից ոչինչf Հին այդ լեզոլ զրկեալ է յիրաւանց ժամանակին, չունի կեանք յընկերա֊ կան կենցաղս, և ամենայն Հայ, թէ ուսանի Լ թե պարտալորական էյք ւլայդ ուսանիլ' ուսանի և ուսցի, որպէս Եվրոպացլոց մանկունք զլատի նականն և զյունականն, բայց նմա պիտի լեզու այլ, նոր և կենդանի լե՜ զու աշխարհիկ, շինեալ և մշակադործեալ հ հղինա կացն ջանիլք իբրև գործարան ազգային լոլսալորոլթեան։ Այս էր առաջին պահանջելինր բայց մնա և մի այլ պահանջելի, որում մինչև այժմ ոչ ոք ի Հայս Ռու-" սաստանեայց ուշադիր եղև և լինել կամի, այս է' շինութիւն հայկական' ուսումնարանաց վասն հայաբար ալան դելոյ ի նոսին զուսան ելիսն բո֊ վանդակ. զի կենդանի բարբառ ուսուցչին այլասլէս զիտէ ներգործել թ սիրտ և ի հոդի աշակերտին քան թէ դրուածքն լոկ. թող թէ բազում ենյ և յաշխարհիկ մ ատ ենագրութ եան առանց ի վերայ յաւ֊ելլոյ մեկնաբանոԼ թիւ֊ն ուսուցչին, անհասկանալի էին մնալոց հայկական զալակին, բաjtf խելացի հարք մեր դժուարութիւն ի վերայ դժուարութեան բարդելով, կարծին գործ մեծ կատարել և այդպէս իւրեանց իսկ ձեռօք փակեն և կցեն զամենայն դրոլնս լուսալորութեան։ 9այց ըստ դոցա լեզու Հայոց և լոլաաւորութիւն երկու որոշ որոշ իրք տեսանին, մեծ ինչ երեին դոցսf քանի մի աղքատին բեկորք Հայ հնախօսութեան, մինչ խելապատակ մանկանց դատարկ և ամայի և անսնունդ մնալ ի հոյակապ դիտութեանքք մերումս գարու։ Աո և մանուկն Հայոց կարօտի հասկանալի լեզուի,֊ որով կարիցէ ոլսանիլ և զհին լեզուն իսկ' որ անհասկանալի է նմար թէպէտև բազումք ի կամակոր հնամոլաց և զայդ փորձ փորձեցին և փոր֊ At