ՀՍՀ/ԱԼՐԻ–ՁԱՎԱՐԵՂԵՆԻ ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ

ԱԼՐԻ–ՁԱՎՍՐԵՂԵՆԻ ԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ, ննդարդյունաբերության, խոշորագույն ճյուղը։ Վերամշակում է հացահատիկ և այլ հատիկեղեն։ ՍՍՀՄ–ում ալրի արտադրությունը 1940-ին կազմում էր 29 մլն., 1950-ին՝ 22 մլն., իսկ 1967-ին՝ 37 մյն. տ։

Հայաստանում վաղ պատմական ժամանակներից պատրաստել են ալյուր և ձավարեղեն։ Արևելյան Հայաստանը Ռուսաստանին միանալուց հետո Հայկական մարգում հաշվվում էր 3400 ալրաղաց։ Ալրի–ձավարեղենի ձեռնարկություններն առավելապես կենտրոնացած էին գյուղական վայրերում և վերամշակում էին տեղական հացահատիկը։ Մանր արտադրության մեջ ալրի–ձավարեղենի արտադրությունը 1900-ին Երևանի նահանգում կազմում էր 46%, 1913-ին՝ 35%; Դրա տեսակարար կշռի անկումը կապված էր ռուսական առավել էժան ալրի ներմուտի հետ։ Սովետական կարգերի հաստատումից հետո ալրի–ձավարեղենի գյուղական արտադրությունը Հայաստանում կորցրեց իր նշանակությունը։ Երևանում կառուցվեց ալրաղաց կոմբինատ (1937), որտեղ վերամշակվում է ինչպես հանրապետությունում արտադրվող, այնպես էլ ներմուծվող հացահատիկը։ Գործարկվեց Լենինականի ալրաղացը։ Ալրաղաց կոմբինատներ են կառուցվում Սևանում, Սպիտակում և Կիրովականում։ Հայաստանում ալրի–ձավարեղենի արտադրությունը 1940-ի 76,8 հզ. տ-ի դիմաց 1967-ին հասավ 209,8 հզ. տ-ի։ 1966–70-ին ալրի արտադրությունը հանրապետությունում ավելացել է մոտ 33%-ով։ Կ. Վերմիշև