ՀՍՀ/Ալֆա–տրոհում

ԱԼՖԱ–ՏՐՈՀՈՒՄ, α-տրոհում, ատոմային միջուկների ալֆա–մասնիկների ինքնաբերաբար (սպոնտանային) առաքումը ռադիոակտիվ տրոհման պրոցեսում (տես Ռադիոակտիվություն)։ Ա–տ–ման ժամանակ z ատոմական համար և A զանգվածի թիվ ունեցող ռադիոակտիվ միջուկից առաքվում է հելիումի ատոմի միջուկ՝ ${\phantom{A}}_{\phantom{2}}^{\phantom{4}}{\phantom{A}}_{\phantom{2}2}^{\phantom{2}4}\mathrm{H}\mathrm{e}$, և վերածվում A – 4 զանգվածի թիվ և z – 2 լիցք ունեցող միջուկի։ Օրինակ՝ ռադիումը առաքում է α-մասնիկ $({\phantom{A}}_{\phantom{2}}^{\phantom{4}}{\phantom{A}}_{\phantom{2}2}^{\phantom{2}4}\mathrm{H}\mathrm{e})$ և փոխարկվում ռադոնի $({\phantom{A}}_{\phantom{88}}^{\phantom{226}}{\phantom{A}}_{\phantom{2}88}^{\phantom{2}226}\mathrm{R}\mathrm{a}\to {\phantom{A}}_{88}^{222}\mathrm{R}\mathrm{n}+{\phantom{A}}_{\phantom{2}}^{\phantom{4}}{\phantom{A}}_{\phantom{2}2}^{\phantom{2}4}\mathrm{H}\mathrm{e})$։ Հայտնի են մոտ 200 α-ռադիոակտիվ միջուկներ, որոնցից շատերը ծանր են կապարից (z > 82)։

Ռադիոակտիվ իզոտոպի Ա–տ–ման ժամանակ առաքված α-մասնիկներն ունենում են մոտավորապես հավասար էներգիա։ Ա–տ–ման ժամանակ միջուկի և α-մասնիկի ստացած էներգիաները հակադարձ համեմատական են նրանց զանգվածներին։ Տարբեր իզոտոպների համար α-մասնիկների էներգիան տարբեր է։ Եթե տվյալ իզոտոպի կիսատրոհման պարբերությունը (կամ նրա կյանքի տևողությունը) փոքր է, ապա էներգիան մեծ է։ α-ռադիոակտիվ իզոտոպների կյանքի տևողությունը փոփոխվում է ~3·10^–7 վրկ–ից $({\phantom{A}}_{\phantom{}}^{\phantom{212}}{\phantom{A}}_{\phantom{2}}^{\phantom{2}212}\mathrm{P}\mathrm{o})$ մինչև 5·10¹⁵ տարի $({\phantom{A}}_{\phantom{}}^{\phantom{142}}{\phantom{A}}_{\phantom{2}}^{\phantom{2}142}\mathrm{C}\mathrm{e})$։ Ա–տ–ման հավանականությունը խիստ կախված է միջուկի չափից, որը և հնարավորություն է տալիս որոշել ծանր միջուկների չափերը։