ՀՍՀ/ԱՇՈՒՐ

ԱՇՈՒՐ, Ասուր (եբրայերեն և ասորերեն), 1. ասորեստանցիների գլխավոր աստվածը։ 2. Քաղաք Ասորեստանում (այժմ՝ Քալյաթ–Շարգաթ, Իրաք)։ Ունեցել է մոտ 70 հա տարածություն։ Հնագիտական վաղագույն շերտերը վերագրվում են մ. թ. ա. IV հազարամյակին։ Մ. թ. ա. III հազարամյակի վերջում և II սկզբում քաղաք–պետություն էր և տարանցիկ առևտրի հայտնի կենտրոն։ Մ. թ. ա. II հազարամյակի կեսից եղել է Ասորեստանի մայրաքաղաքը։ Մ. թ. ա. IX դ. դադարել է թագավորանիստ լինելուց, բայց շարունակել է համարվել մայրաքաղաք։ Մ. թ. ա. 614-ին մեդացիները գրավել և ավերել են Ա.։ Մ. թ. ա. վերջին դարերում Ա. պարթևական քաղաք էր։ Անգլիացի հնագետ Օ. Լեյարդը 1845–47-ին առաջին անգամ ուսումնասիրել է Ա–ի 1821-ին հայտնաբերված ավերակները։ 1903–14-ի պեղումների ժամանակ գտնվել են տարբեր դարաշրջանների ճարտարապետական և գրական հուշարձաններ՝ պալատներ, տաճարներ, ամրոցներ և գրադարան (սեպագիր տեքստեր)։

Գրկ. Дьяконов И. М., Развитие земельных отношений в Ассирии, Л., 1949; Parrot A., Archéologie mésopotamienne. Les étapes. P., [1946].