ՀՍՀ/ԱՌՆՄԱՆՈՒՄ
ԱՌՆՄԱՆՈՒՄ (այլ անվամբ՝ առնմանություն, ասիմիլյացիա), հնչյունափոխական երևույթ, երբ բառի մեջ տարբեր հնչյուններից մեկը կարող է ազդել մյուսի վրա և նմանեցնել կամ նույնացնել իրեն։ Նմանեցումը կատարվում է հնչյունի որևէ կողմի (արտաբերման տեղի, եղանակի, որակի ևն) փոփոխությամբ։ Նույնացման դեպքում Ա. լինում է լիակատար (զուժկալ–ժուժկալ, բոկիկ–բոբիկ, Զիադին–Դիադին ևն), նմանեցման դեպքում՝ մասնակի կամ թերի (ծանաչել–ճանաչել, մեծությանբ–մեծությամբ, անվանբ–անվամբ ևն)։ Ըստ ազդեցության ուղղության, Ա. լինում է առաջընթաց (ազդեցությունը տեղի է ունենում ձախից դեպի աջ, օր. բոկիկ–բոբիկ) և ետընթաց (ազդեցությունը տեղի է ունենում աջից դեպի ձախ, օր. անվանբ–անվամբ)։ Ա–ման մի տեսակն է ներդաշնակավորումը (սինհարմոնիզմ), երբ բառի վրա ավելացող մասնիկի ձայնավորը համապատասխանեցվում է արմատի ձայնավորին։ Դա հատուկ է թյուրք–թաթարական լեզուներին (հմմտ. թուրք, oda–odalar–ev-evler ևն)։ Կա նաև բառային Ա., որի դեպքում միմյանց հետ հաճախ գործածվող և հնչյունական որոշ ընդհանրություն ունեցող բառերից մեկի ազդեցությամբ մյուսը նմանակային փոփոխություն է կրում, բարբառներում փետրվարի ազդեցությամբ հունվարը արտասանվում է հունրվար, հոկտեմբերի ազդեցությամբ սեպտեմբերը՝ սեկտեմբեր ևն։
Գրկ. Ղափանցյան Գ., Ընդհանուր լեզվաբանություն, հ. 1, Ե., 1939։ Աբեղյան Մ., Հայոց լեզվի տեսություն, Ե., 1965։ Աղայան Է., Լեզվաբանության ներածություն, 3 հրտ., Ե., 1967։