ՀՍՀ/ԱՍՏԱՏԻՆ
ԱՍՏԱՏԻՆ (Astatium, <հուն. άστατος – անկայուն), աստատ, , տարրերի պարբերական համակարգի VII խմբի քիմ. տարր, կարգահամարը՝ 85։ Կայուն իզոտոպներ չունի, արհեստականորեն ստացվել են 198–219 զանգվածի թվերով ռադիոակտիվ իզոտոպները, որոնցից ամենակայունը է ( = 8,3 ժամ)։ Առաջինը ստացվել է ( = 7,2 ժամ) բիսմութը () α մասնիկներով ռմբակոծելիս (Սեգրե, Կորզոն և Մակենզի, 1940, ԱՍՆ)։ Ա. տարր է, նրա ատոմի էլեկտրոնային թաղանթների կառուցվածքն է՝ և թաղանթները լրացված են։ Բնության մեջ չնչին քանակներով առաջանում է (215, 216, 218 և 219 իզոտոպները) ուրանի և թորիումի ռադիոակտիվ քայքայման ժամանակ, որպես արդյունք բնական ռադիոակտիվ շարքերի չափազանց քիչ հավանական ճյուղավորումների։ Քիմ. հատկություններով նման է հալոգեններին (հատկապես յոդին) և պոլոնիումին, այսինքն ունի ոչ մետաղական և մետաղական հատկություններ։ Ա. լավ ադսորբվում է արծաթի, ոսկու, պլատինի վրա՝ ըստ երևույթին միացություններ առաջացնելով։ Հալոգենների նման լուծվում է օրգ. լուծիչներում, առաջացնում անլուծելի աղը, տաքացնելիս հեշտությամբ ցնդում է։ Վերականգնվում է ջրածնով՝ առաջացնելով ։ Քրոմատները և ազոտական թթուն օքսիդացնում են նրան մինչև , իսկ գերսուլֆատները և հիպոքլորիդները՝ մինչև ։ Էլեկտրոլիզի ժամանակ մետաղների նման անջատվում է կաթոդի վրա, ծծմբաջրածնով նստեցվում է անգամ ուժեղ թթու լուծույթներից, ծծմբաթթվական լուծույթներում դուրս է մղվում ցինկի կողմից։ Կուտակվում է վահանաձև գեղձում, կարող է օգտագործվել ֆիզիոլոգիական հետազոտություններում։
![{\displaystyle {{\vphantom {A}}_{\hphantom {}}^{\hphantom {210}}{\mkern {-1.5mu}}{\vphantom {A}}_{{\vphantom {2}}{\llap {\smash[{t}]{}}}}^{{\smash[{t}]{\vphantom {2}}}{\llap {210}}}\mathrm {At} }}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/49b720107916c4d64a230614547235bf0f98778f)
![{\displaystyle {\mathrm {At} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{1}}{\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{/}}{\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}}}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/9e5fb083822b3bd1897565009b93ada420554a5a)
![{\displaystyle {{\vphantom {A}}_{\hphantom {}}^{\hphantom {211}}{\mkern {-1.5mu}}{\vphantom {A}}_{{\vphantom {2}}{\llap {\smash[{t}]{}}}}^{{\smash[{t}]{\vphantom {2}}}{\llap {211}}}\mathrm {At} }}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/6b6d2d667898ccd83783fd03627ded605360f7f6)
![{\displaystyle {{\vphantom {A}}_{\hphantom {}}^{\hphantom {209}}{\mkern {-1.5mu}}{\vphantom {A}}_{{\vphantom {2}}{\llap {\smash[{t}]{}}}}^{{\smash[{t}]{\vphantom {2}}}{\llap {209}}}\mathrm {Bi} }}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/b38dfdb5b3a553791b121c6f01789b2b9818246c)
![{\displaystyle {\mathrm {AtO} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{3}}{\vphantom {A}}^{-}}}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/afe32edcde8c3a15c16e2f918357b66b6c093023)