ՀՍՀ/ԿԱՐԱՉԱՅ-ԲԱԼԿԱՐԵՐԵՆ

ԿԱՐԱՉԱՅ-ԲԱԼԿԱՐԵՐԵՆ, կարաչայների և բալկարսերի լեզուն: Պատկանում է թյուրքական լեզվաընտանիքի ղվւչաղյանխմբի ղփչաղ-պոլովեցյան ենթախմբին: Խոսվում է Կարաչայ-Չերքեզական ԻՄ-ում, Կաբարդինա-Բալկարական ԻՍՍՀ-ում, մասամբ նաև Ղազախական, Ուզբեկական, Կիրգիզական ՍՍՀ-ներում: Հոսողների թիվն՝ կարաչայներ՝ 110,9 հզ., բալկարներ՝ մոտ 58,3 հգ. (1970): Ներկայանում է կարաչայ-բասկանա-չեղեմյան և մալկաոյան բարբառներով: Ունի 8 ձայնավոր և 27 բաղաձայն հնչույթ (արտահայտվումեն 25 տառով): Շեշտն ուժային (դինամիկ) է: Կաոուցվածքով կցական է: Գոյականնունի թվի, հոլովի, ստացական առման, բայը՝ եղանակի, ժամանակի, կերպի, սեռիև այլ կարգեր: Այբուբենը մինչև 1924-ը՝ արաբագիր, մինչև 1937-ը՝ լատինագիր, ապա՝ ռուսազիր:

Հ. Պետրոսյան