ՀՍՀ/ՀԱԼՈԳԵՆՆԵՐ

ՀԱԼՈԳԵՆՆԵՐ (հուն. – աղ և – ծնել), աղածիններ, պարբերական համակարգի VII խմբի գլխավոր ենթախմբի քիմիական տարրեր` ֆտոր, քլոր, բրոմ, յոդ և աստատին: Հ–ի ատոմներն էլեկտրոնային արտաքին թաղանթում ունեն 7–ական էլեկտրոն (կառուցվածքը` s 2 p 5 է): Միացություններ առաջացնելիս Հ–ի ատոմներն ավելի հեշտ վերցնում են (քան տալիս) մեկական էլեկտրոն և, սովորաբար, ձեռք բերում –1 օքսիդացման աստիճան: Քիմիապես ակտիվ են, անմիջականորեն միանում են քիմ. տարրերի մեծ մասի հետ: Օքսիդիչներ են. օքսիդացնում են մետաղները, ջրածինը և շատ ոչ մետաղներ: Հ–ի ջրածնական միացություններն անգույն գազեր են, ջրային լուծույթները` թթուներ: Հայտնի են Հ–ի օքսիդները և համապատասխան թթվածնավոր թթուները, որտեղ Հ. ունեն դրական օքսիդացման աստիճան (բացառությամբ ֆտորի): Ատոմական շառավղի մեծացմանը զուգընթաց Հ–ի հատկություններն օրինաչափորեն փոխվում են` ֆտորից յոդ նվազում են քիմ. ակտիվությունը, օքսիդացնող հատկությունը, մոլեկուլի կայունությունը ևն: Սովորական պայմաններում ֆտորն ու քլորը գազերն են, բրոմը` հեղուկ, յոդն ու աստատինը` պինդ նյութեր: Աստատինը ռադիոակտիվ տարր է, քիչ է ուսումնասիրված: Հ–ի մոլեկուլները երկատոմ են:

Հատկություններ

	Ֆտոր՝ F	Քլոր՝ Cl	Բրոմ՝ Br	Յոդ՝ I
Կարգահամարը	9	17	35	53
Ատոմական զանգվածը	18,9984	35,453	79,904	126,9045
Հալ. ջերմաստիճանը (°C)	-218	-101,6	-7,2	113,5
Եռ. ջերմաստիճանը (°C)	-187,99	-34,6	58,78	184,35
Պարունակությունը երկրա- կեղևում (զանգվ. %)	6,6⋅10⁻²	1,7⋅10⁻²	2,1⋅10⁻⁴	4⋅10⁻⁵

Լ. Գրիգորյան