ՀՍՀ/ՀՈՖՄԱՆԻ ՌԵԱԿՑԻԱՆԵՐ

ՀՈՖՄԱՆԻ ՌԵԱԿՑԻԱՆԵՐ, այդ անվամբ հայտնի են երեք ռեակցիա, որոնք առաջարկել է գերմանացի քիմիկոս Ա. Վ. Հոֆմանը

1. Առաջնային ամինների սինթեզ` կարբոնաթթուների ամիդների վրա բրոմ և ալկալի ազդելով: Առաջացած ամիններն ածխածնի մեկ ատոմ պակաս են պարունակում, քան ելային ամիդները`

RCONH₂ + Br₂ + 4OH⁻ → RNH₂ + CO₃²⁻ + H₂O + 2Br⁻

Այդ ռեակցիայի արդյունքում կարող են ստացվել ալիֆատիկ, ճարպարոմատիկ, արոմատիկ և հետերոցիկլիկ ամիններ: Ռեակցիան սպիրտի միջավայրում իրականացնելիս առաջանում են ուրետաններ՝ RNHCOOR:

2. Ալիֆատիկ ամինների սինթեզ՝ ամոնիակի վրա ալկիլացնող նյութեր (հալոգենալկիլներ, դիալկիլսուլֆատներ ևն) ազդելով: Արդյունքում առաջանում է (աղերի ձևով) առաջնային, երկրորդային, երրորդային ամինների և չորրորդային ամոնիումային աղի խառնուրդ, օրինակ, CH₃I օգտագործելիս ստացվում են, համապատասխանաբար՝ [CH₃NH₃]I, [(CH₃)₂NH₂]I, [(CH₃)₃NH]I և [(CH₃)₄N]I:

3. Չորրորդային ամոնիումային հիմքերի ջերմային քայքայմամբ երրորդային ամինի և օլեֆինի առաջացում՝

[RCH₂CH₂NR'R"R"']OH⁻ → RCH=CH₂ + R'R"R"'N + H₂O:

Եթե չորրորդային հիմքի ազոտին կապված են տարբեր տեղակալիչներ, ապա առաջանում են օլեֆիններ, որոնք կրկնակի կապով ածխածնի մոտ պարունակում են ամենաքիչ թվով տեղակալիչներ (Հոֆմանի կանոն): Հ. ռ. օգտագործում են, հիմնականում, ալկալոիդների կառուցվածքներն ուսումնասիրելու համար:

Ս. Քոչարյան