«Էջ:Թումանյանի ԵԼԺ հ3.djvu/518»–ի խմբագրումների տարբերություն

Jump to navigation Jump to search
չ (→‎top: clean up, փոխարինվեց: մեշ → մեջ oգտվելով ԱՎԲ)
Էջի կարգավիճակԷջի կարգավիճակ
-
Չսրբագրված
+
Սրբագրված
Էջի մարմին (ներառվելու է).Էջի մարմին (ներառվելու է).
Տող 1. Տող 1.
թյունը ցույց Է տալիս, որ տպագրով) յան ընթացքում Հեղինակը շարունակել Է փոփոխություններ մտցնել պոեմի մեջ (տե ս բնագրային տարբերությունները
+
{{Poemx||<poem>թյունը ցույց Է տալիս, որ տպագրույան ընթացքում հեղինակը շարունակել Է փոփոխություններ մտցնել պոեմի մեջ (տե՛ս բնագրային տարբերությունները)։
  +
«ՄեՀրին» արևմտահայության կյանքի և ճակատագրի նկատմամբ Թումանյանի քաղաքացիական և ստեղծագործական ակտիվ Հետաքրքրության բազմաթիվ արտաՀայտութ յուններից մեկն Է։ Սկսվելով դեռ վաղ պատանեկան տարիներին գրած մի քանի բանաստեղծություններով, այդ Հետաքրքրությունը Հարատևում Է մինչև Թուման յանի գրական ֊Հասարակական գործունեության վերջը։ 80֊ական թթ. վերջին և 90 ֊ական թթ.՝՝ Րաֆֆոլ և Պ ատկանյանի մարտական ոգով տոգորված երկերից Հետո– արևելահայ գրականության մեջ սկսվում Է Հայ ժողովրդի արևմտյան Հատվածի կյանքի ու պայքարի Հետ կապված թեմաների մշակման մի նոր փուլ։ «Մեհրիից» մեկ տարի անց (1891) լույս տեսավ Վրթ. Փափագ յանի «Պ ատկերն եր թուրքահայոց կյանքից» շարքի աոաջին Հատորը։ Արևմտահայության ազատագրության Հարցերն զգալի տեղ Էին գրավում Շիր– վանզագեի «Զուր Հույսեր» (1890), Պ. Պռոշյանի «Սկիզբն երկանց» (1892), Նար֊Դոսի «Մեծ գործի սկզբում» («ՄաՀր» վեպի նախնական անավարտ տարբերակը, 1894—1895) վեպերում, . Սունգոլկյանի «Ամուսիններ» դրամայում (1889), Մոլրացանի «Ինչպե՛ս Էին մեռնում» պոեմում (1895)։ 90 ֊ական թթ. կեսերին Է վերաբերում նաև Ավ. ԻսաՀակ֊ յանի «Մասսա մանուկ» անավարտ և անտիսլ մնացած վիպասքը, որը սուլթանական Թուրքիա յում արևմտահայության զանգվածային կոտորածների և ընդՀարումների ուղղակի արձագանքն Էր։ Թուման յանի «Մեհրին» այս շարքի աչքի ընկնող երկերից մեկն Էր։ Սրա թեմատիկ Հրատապությամբ պետք Է բացատրել, որ րնգՀանուր առմամբ այն լավ րնդու֊ նելություն գտավ ընթերցողի, և՛ քննադատության կողմից (տե՛ս «Ա֊ լեք» պոեմի ձանոթադրսւթյոլններր)։ Բանաստեղծի երիտասարդ տարիների մտերիմ ընկեր Ան. Աբովյանր 1890 թ. դեկտեմբերի 6֊ին Կամենեց֊ Պոդոլսկից Թուման յանին գրում Էր. «Մեհրի» պոեմայի մեջ իմ անձնավորությունս եմ տեսնում։ Կհավատաս, սիրելի ընկեր, որ այղ պոեմ ան կարդալով, ես այն աստիճան զգացվեցի, որ լաց եղա… Այստեղ մի փեսա ունենք (Ստեփանի քրոջ մարդը), որբ լսելով, ասաց. «Տո Էդ Հլե մեզ վրա ա գրել, վեր կենանք, ետ կորչենք մեր աշխարՀքր, քանդվի սա…» (ՈԻՀ4, 286)։ նույն Ան. Աբովյանը Հիշատակում Է այս պոեմի նախնական վերնադիրը՝ երկու գլխավոր Հերոսների անունով՝ «Մեհրի և ՄՀե» (տե՛ս Ա. Ինոիկյան, Էջ 291 )։
+
«Մեհրին» արևմտահայության կյանքի և ճակատագրի նկատմամբ Թումանյանի քաղաքացիական և ստեղծագործական ակտիվ հետաքրքրության բազմաթիվ արտահայտություններից մեկն Է։ Սկսվելով դեռ վաղ պատանեկան տարիներին գրած մի քանի բանաստեղծություններով, այդ հետաքրքրությունը հարատևում Է մինչև Թումանյանի գրական-հասարակական գործունեության վերջը։ 80-ական թթ. վերջին և 90-ական թթ.՝ Րաֆֆու և Պատկանյանի մարտական ոգով տոգորված երկերից հետո արևելահայ գրականության մեջ սկսվում Է հայ ժողովրդի արևմտյան հատվածի կյանքի ու պայքարի հետ կապված թեմաների մշակման մի նոր փուլ։ «Մեհրիից» մեկ տարի անց (1891) լույս տեսավ Վրթ. Փափագյանի «Պատկերներ թուրքահայոց կյանքից» շարքի առաջին հատորը։ Արևմտահայության ազատագրության հարցերն զգալի տեղ Էին գրավում Շիրվանզագեի «Զուր Հույսեր» (1890), Պ. Պռոշյանի «Սկիզբն երկանց» (1892), Նար-Դոսի «Մեծ գործի սկզբում» («Մահը» վեպի նախնական անավարտ տարբերակը, 1894—1895) վեպերում, Գ. Սունգոլկյանի «Ամուսիններ» դրամայում (1889), Մոլրացանի «Ինչպե՛ս Էին մեռնում» պոեմում (1895)։ 90-ական թթ. կեսերին Է վերաբերում նաև Ավ. Իսահակյանի «Մասսա մանուկ» անավարտ և անտիսլ մնացած վիպասքը, որը սուլթանական Թուրքիայում արևմտահայության զանգվածային կոտորածների և ընդհարումների ուղղակի արձագանքն Էր։ Թումանյանի «Մեհրին» այս շարքի աչքի ընկնող երկերից մեկն Էր։ Սրա թեմատիկ հրատապությամբ պետք Է բացատրել, որ ընդհանուր առմամբ այն լավ ընդունելություն գտավ և՛ ընթերցողի, և՛ քննադատության կողմից (տե՛ս «Ալեք» պոեմի ծանոթագրությունները)։ Բանաստեղծի երիտասարդ տարիների մտերիմ ընկեր Ան. Աբովյանր 1890 թ. դեկտեմբերի 6-ին Կամենեց-Պոդոլսկից Թումանյանին գրում Էր. «Մեհրի» պոեմայի մեջ իմ անձնավորությունս եմ տեսնում։ Կհավատաս, սիրելի ընկեր, որ այդ պոեման կարդալով, ես այն աստիճան զգացվեցի, որ լաց եղա... Այստեղ մի փեսա ունենք (Ստեփանի քրոջ մարդը), որբ լսելով, ասաց. «Տո Էդ Հլե մեզ վրա ա գրել, վեր կենանք, ետ կորչենք մեր աշխարհքը, քանդվի սա...» (ՈԻՀ4, 286)։ Նույն Ան. Աբովյանը հիշատակում Է այս պոեմի նախնական վերնագիրը՝ երկու գլխավոր հերոսների անունով՝ «Մեհրի և ՄՀե» (տե՛ս Ա. Ինոիկյան, Էջ 291 )։ Պոեմի ստեղծագործական պատմությունից որոշ տվյալներ Է հաղորդում Տիգրան Փիրումյանը, որը դրանք դեռ 1891 թ. գրի Է առել բանաստեղծի խոսքերից։ Ըստ այդ վկայության՝ պոեմի մի կտորը (IV գլխի «Սիրելի Մեհրի, մնացիր բարով...» տողով սկսվող հատվածը) ինքն ստեղծել Է երազում և գրի Է առել պոեմից մեկ տարի առաջ, հետո «անգիտակցաբար ու տառ առ տառ վերարտադրել» «ՄեՀրիի» մեջ։ «Այդ</poem>|}}
Պոեմի ստեղծագործական պատմությունից որոշ տվյալներ Է հաղորդում Տիգրան Փիրումյանը, որը դրանք դեռ 1891 թ. գրի Է առել բանաստեղծի խոսքերից։ Ըստ այգ վկայության՝ պոեմի մի կտորը (IV գլխի «Սիրելի Մեհրի, մնացիր բարով…» տողով սկսվող հատվածր) ինքն ստեղծել Է երազում և գրի Է առել պոեմից մեկ տարի առաջ, հետո «անգիտակցաբար ու տառ աո տառ վերարտադրել» «ՄեՀրիի» մեջ։ «Այգ
 
504
 
935

edits

Նավարկման ցանկ