Էջ:Khoja Capital.djvu/262

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը հաստատված է


ցույց տալու Մինաս վարդապետին, շատ սառն կերպով ընդունեց նրան և չուզեց իսկ հետը խոսել։ Դա մի գոռոզ և ինքնահավան մարդ եր։ Մինաս վարդապետն ստիպված յեղավ իր հետ յեկածներին յետ դարձնել առանց դեսպանին տեսնելու, ասելով թե ինքը թուղթ կստանա ռուսաց թագավորից և կուղարկե կաթողիկոսին։

Հետևյալ 1717 թվականի մարտին Մինաս վարդապետը Մոսկվայումն եր և հաշիվ ներկայացրեց ռուսաց կառավարության իր ճանապարհորդության մասին։ Այստեղ եր, վոր նա, անշուշտ, Յեսայի կաթողիկոսի հանձնարարությամբ, հայտարարում եր, թե հայերի թիվը պարսկական Կովկասում 200 հազար ե։ Նկատ առնված եյին միայն չափահաս և ռազմունակ տղամարդիկ, վորովհետև դրանց մասին ասվում եր. «Յեվ բոլորը–վաճառականներ և գյուղացիներ, և յեթե դեպքը բերե պատերազմ պարսիկների հետ, նրանք բոլորը, ինչպես նա (վարդապետն») ակնկալում ե, կլինեն հակված թագավորական մեծության կողմը»[1])։ Բայց այսպիսի թիվ ունենալու համար պետք ե, վոր Ռուսաստանին նվիրված լինեն հայոց յերկու կաթողիկոսներն ել։ Սակայն չե կարելի հույսեր դնել Եջմիածնի կաթողիկոսի վրա, վոր թեև խոսքով ասում ե, թե համակրում ե ռուսներին, բայց իրոք սաստիկ վախում ե պարսիկներից։ Գանձասարի կաթողիկոսն ե միայն, վոր անկեղծորեն նվիրված ե Ռուսաստանին։

Գրեթե միաժամանակ դեսպան Վոլինսկին մուտք եր գործում Սպահան, ուր սկզբում լավ ընդունելություն գտավ։ Պարսից կառավարությունը դեռ պաշարված եր այն յերկյուղներով և կասկածներով, վորոնք առաջ յեկան Որիի ժամանակ։ Մոսկովյան ույժն Արևելքում առասպելական գույներ եր ստացել Պետրոսի հաղթությունների շնորհիվ և ռուսական մոտալուտ արշավանքի ուրվականը արդեն մղձավանջ եր դառնում պարսիկ կառավարիչների համար։ Թեև այսպես, բայց ռուս դեսպանի ամբարտավան և գրգռիչ բնավորությունն այն աստիճան անտանելի յեր, վոր նույնիսկ խղճուկ Շահ Սուլթան Հյուսեյնի կառավարությունն ել վրդովվեց և մինչև իսկ բանտարկեց նրան և ապա սկսեց ստիպել նրան, վոր հեռանա մայրաքաղաքից։ Իզուր դիմադրում եր Վոլինսկին, պատճառ բերելով, թե իր ներկայացրած առաջարկությունների վերաբերմամբ դեռ բանակցություններ ունի։ Նրան խոստացան կատարել բոլոր առաջարկությունները հետո, միայն

  1. Эзов, ц. 325.