Էջ:Թումանյանի ԵԼԺ հ7.djvu/592

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված է


Հետագայում՝ Բեռլինի կոնգրեսում դարձավ պայմանագրի 61-րդ հոդված՝ հետևյալ ձևակերպումով. «Բ․ դուռը հանձն է առնում հայաբնակ նահանգներում առանց ուշացնելու իրականացնել տեղական կարիքներից բխող բարվոքումներ ու բարենորոգումներ և երաշխավորել նրանց (հայերի՝ խմբ.) ապահովությունը քրդերից ու չերքեզներից։ Այս նպատակի համար ձեռք առած միջոցների մասին նա պետք է պարբերաբար Հաղորդի պետություններին, որոնք պետք է հսկեն դրանց գործադրության վրա»։

3 Իշխան Գրիգորի Գոլիցինը Կովկասի փոխարքա է եղել 1897-1904 թթ.։ Հռչակվել է իր հայահալած քաղաքականությամբ։ Նրա օրոք փակվել են հայկական դպրոցներն ու մշակութային օջախները։ Նրա պնդմամբ 1903 թ. հունվարի 12-ին ցարական կառավարությունը օրենք է ընդունել, որով հարքունիս են գրավվել հայ եկեղեցու կալվածքներն ու գույքը և այլն։ Այս հալածանքներն ու բռնությունները հուզումներ են առաջացրել հայ ժողովրդի մեջ։ 1905 թ, օգոստոսի 1-ին, հեղափոխական հուզումների ճնշման տակ, վերացվել է վերը Հիշատակված օրենքը, և հայ եկեղեցապատկան գույքն ու կալվածքները վերադարձվել են։

4 Լերմոնտովի «Спор» բանաստեղծությունից է (տե՛ս М.Ю.

Лермонтов. Собрание сочинений в четырех томах, т. I, Москва, 1957, ст. 71)։

5 եթե Սան-Ստեֆանոյում բանшկցություններր տեղի էին ունենում միայն Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև, ապա Բեռլինի կոնֆերանսում հայկական հարցի քննարկմանը և պայմանագրի 61-րդ հոդվածի ձևակեպմանը մասնակցել են վերը հիշատակված բոլոր վեց պետությունների ներկայացուցիչներր։

6 Այսսլես է պատասխանել Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործոց նախարար լորդ Սոլսբերին 1878 թ. Լոնդոն մեկնած հայոց պատվիրակությանը (տե՛ս ՀՀ, Կենտրոնական արխիվ, № 856, գործ 22, էջ 17-70)։

7 Փարիզի կոնգրեսը բացվել է 1856 թ. փետրվարի 6֊ին։

S История человечества под общей редакцией д-ра Г. Гельмо.ъ, та,т. VIII, С. Петербург, ст. 292:Թումանյանը քաղվածքը մեջ է բերել իր թարգմանությամբ։

ՀԱՑՈՑ ԳՐՈՂՆԵՐԻ ԸՆԿԵՐՈԻԹՅԱՆ ԳՐԱԿԱՆ

ԵՐԵԿՈՆԵՐԸ

(էջ 22)

Տպագրվել Է Հր, 1918, 20 հունվարի, № 15, «Ներքին տեսություն», բաժնում, որտեղից և արտատպվում է։