Էջ:Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (Soviet Armenian Encyclopedia) 3.djvu/233

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված չէ


թյուննեբի մինիստր–նախագահը, ապա՝ ՌԺՏ Մինիստրների խորհրդի նախագահ (1947–52), ՌԺՏ Մեծ ազգային ժողովի նախագահության նախագահ (1952–58)։

ԳՐՈԶՆԵՆՅԱՆ ՈՉՒԱՐԻ ՑԵՂ, ստեղծվել է Գաղստանի ԻՍՍՏ–ում (1938–51)՝ տե–ղական մերինոսների ն ավստրալիական ոչխարների տրամախաչմամբ, խառնա–ծինների հետագա ընտրությամբ ու զույգ– ընտրությամբ։ Ոչխարները հարմարված են տափաստանային չոր կլիմայական պայմաններին։ իյոյերի կենդանի քաշը՝ մինչն 70–90, մաքիներինը՝ 45–50 կգ, բրդատվությունը՝ համապատասխանաբար 10–15 ն 5,5–7,5 կգ (առավելագույնը մինչն 25 կգ) է։ Բուրդը երկար է, խիա, փա–փուկ, նուրբ, մետաքսափայլ։ Մաքուր բրդի ելքը 45–55% է։ Պտղատվությունը՝ 100 մաքուց 120–140 գառ։ Տարածված է Մերձկասպյան ցածրությունում, Կալմի–կական ԻՍՍՏ–ում, Աստրախանի մարզում։ Լավագույն հոտերը բուծվում են Գաղստա– նի, Չեչենա–Ինգուշական ն Կալմիկական ԻՍՍՏ–ների տոհմաբուծարաններում։ ԳՐՈձՆԻ, քաղաք, Չեչենա–Ինգուշական ԻՍՍՏ մայրաքաղաքը։ 375 հզ․ բն․ (1975)։ րկաթուղային կայարան է․ խճուղային հանգույց։ 1893-ին Գ–ի մերձակայքում սկսվեց նավթի արդյունահանումը։ XX դ․ սկզբին Գ․ դարձավ Տյուսիսային Կովկասի պրոլետարիատի և արդ․ խոշոր կենտրոև։ 1924-ին Գ․ պարգնատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով, իսկ 1931-ին՝ «Գրոզնեֆտ»-ը Լենինի շքանշանով։ Ար–դյունաբերության մեջ առաջատար են նավթարդյուևահանող, նավթավերամշա– կող, էլեկտրաէներգևտիկական, քիմ․, մեքենաշինության ճյուղևրը։ Կա սևնդի, թեթև արդյունաբերությաև, շինանյութե– րի, վւայտամշակման արտադրություն։ Կա–ռուցված են Ստավրոպոլ–Գրոզնի, Վոզ– նեսենսկայա–Գրոզնի գազամուղները։ Ունի նավթի ն մանկավարժական ինստ– ներ, 9 միջնակարգ մասնագիտական ուս․ հաստատություն, 2 դրամատիկական թատ–րոն, տիկնիկային թատրոն, ֆիլհարմոնիա, հեռուստակենտրոն։ Տիմնադրվել է 1818-ին, որպես ռազմ, ահեղ (грозный) ամրոց, 1869-ին դարձել է քաղաք։ Տայերը Գ–ում բնակություն են հաստա–տել XIX դ․ 90-ական թթ․ սկսած, երբ նավթահանքերում աշխատանքի անցան Ղարաբաղի, Զանգեզուրի և Աևդրկովկասի մի շարք այլ վայրերից հեռացած հարյու– րավոր գյուղացիներ։ Այնուհետն նրանց թիվը ստվարացել է 1894–96-ի համիդ– յան ջարդերի, ապա 1915-ի կոտորածնե–րի հետնանքով Ռուսաստանում ապաս–տանած գաղթականության հաշվին։ ԳՐՈ&ՈՍ (Гх{Зо£о<;) Ապոստոլոս (ծն․ 12․7․1892, Կոմոտինի, Թրակիա), Տունաս– ւոանի բանվորական ն կոմունիստական շարժման գործիչ։ Տունաստանի կոմկուսի (ՏԿԿ) անդամ 1920-ից։ Աշխատել է ևուն․ արհմիություններում։ 1937–43-ին եղել է բանտարկված։ Պայքարել է ֆաշիստա–կան օկուպանտների դեմ։ 1945-ից եղել է ՏԿԿ ԿԿ–ի անդամ։ 1948–56-ին՝ ՏԿԿ կենտրոնական վերահսկիչ հանձնաժողո–վի նախագահ, 1956-ից՝ ՏԿԿ ԿԿ–ի քաղ–բյուրոյի անդամ, 1957-ից՝ ՏԿԿ ԿԿ–ի նախագահ։ ԳՐՈՀ, կրակի և զորամասերի ու զորա–միավորումների սրընթաց շարժման զու–գակցումը՝ հակառակորդին հարվածելու և ջախջախելու նպատակով։ Գ․ իրակա–նացվում է տարբեր զորատեսակների հա–մաձայնեցված ջանքերով և ավարտվում դիմանար կրակով, ձեռնանռնակների ն սառը զենքի տարբեր տեսակների կի– րառմամբ։ Լինում են հետնազորային, հեծելազորային, տանկային, օդային, տորպեդային (ծովային մարտում) նն Գ–ներ։ Գ–ից առաջ հրետանին ն ավիա–ցիան անց են կացնում կրակային նախա–պատրաստություն։ ժամանակակից համա–զորային մարտում Գ․ ձեռնարկվում է տանկային և մոտոհրաձգայիև զորքերով՝ հրետանայիև կրակի և ավիացիայի հար–վածների աջակցությամբ։ Գ․ իրագործ–վում է հարձակման սկզբում՝ ընթացքից կամ էլ թշնամու հետ անմիջական շփման մեջ գտնվելու դրությունից։ Տայերենում Գ․ է կոչվում նան ուժեղ ամրացված հենա–կետերի (դիրքերի) վրա կատարվող վըճ– ռական գրոհը, որը ւկահանջում է զորքերի բազմակողմանի նախապատրաստություն և վարժեցում։ «ԳՐՈՀ», հասարակական, քաղաքական, գրական պատկերազարդ ամսագիր։ Վրաս– տանի կոմկուսի ԿԿ–ի, Թիֆլիսի կոմիտեի․ Կենտգործկոմի ն պրոֆխորհրդի օրգան։ Տրատարակվել է 1928–33-ին, Թիֆլիսում (1928–31-ին՝ «Պրոլետար»)։ Խմբագիր–ներ՝ Վ․ Գրիգորյան, Վ․ Ատրյան, Ս․ Վար–դանյան։ Լուսաբանել է Անդրկովկասի քաղ․, տնտ․ և մշակութայիև առօրյան։ Անդրադարձել է առաջին հնգամյակի խըն– դիրներին՝ էլեկտրիֆիկացման, գյուղա–տնտեսության արդյունավետության բարձ–րացման, ոռոգելի հողերի ավելացման, արդ․ ձեռնարկությունները նորագույն սարքավորումներով համալրելու հարցե–րին, պրոպագանդևլ գիտատեխնիկական նվաճումները։ Լայն տեղ է հատկացրել գրականությանը ն արվեստին, տպագրել Վ․ Փափազյանին, Ա․ Ոսկանյանին, Վ․ Աճեմյանին և ուրիշևերին նվիրված հոդվածներ։ «Գ․»-ին աշխատակցել են Դ․ Գեմիրճյանը, Ե․ Չարենցը, Գ․ Մահա– րին, Վ․ Ալազանը, Վ․ Նորենցը, Մ․ Ար–մենը և ուրիշներ։ Տ․ Վարդանյան «ԳՐՈՀ ԵՎ ՓՈԹՈՐԻԿ» («Sturm und Drang»), XVIII դարի 70-ակաև թվական–ների գրական շարժում Գերմանիայում։ Անվանումն ստացել է 3>․ Մ․ Քլինգերի