Էջ:Mikael Nalbandian, vol. 3.djvu/369

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված չէ


և օժանդակ այլ նյութեր։ Հետագայում այլևայք պատճառներով դպրոցն ընկնում է ծանր վիճակի մեջ։ Դրությունը բավականաչափ բարելավվում է Պետրոս Շանշյանխ տեսչության տարիներին (1851 —1857), սակայն Սարդիս Ջալալյանի ծավալած հալա¬ ծանքների պատճառով նա հրաժարական է տալիսt Շանշյանի տեսչությանը հաջորդում է ներս ի и յան դպրոցի պատմության անփառունակ մի շրջանը, որին քաջատեղյակ Նալրանդ- յանը արդեն հնարավոր է համարում այդ դպրոցը խրտվիլակ անվանել, Ներսիսյան դպրոցի այդ շրջանի իրադարձություններին նալբանդյանը նվիրել է նաև մի աոանձին հոդված, <րՀռոմեական նամակը», Ալֆոնղո Ռաթթի ստորադրությամբ (տե'» սույն հատորում, էջ 281), Միայն 1861 թվականից է, որ Մատթեոս կաթողիկոսն ընտրում է նոր հոգաբարձու¬ թյուն, հաստատում նրա ներկայացրած կանոնադրությունը, և դպրոցը պաշտոնապես ան¬ վանում Ներսիսյան: Էջ 21, տ. 3. ...կարդացած կլինիf Լերմոնաովի «Մարգարեն» — Խոսքը Հերմոնտովի «ՈթՕթՕՃ» բանաստեղծության մասին է. Այդ բանաստեղծության* Նալբանդյանի թարգմա¬ նությունը երկար ժամանակ մնացել է անտիպ. Աոաջին անգամ տպագրվել է «Արշավ» հան¬ դեսում (^թիլիսի, 1340, № 3), «Մարգարեի» թարգմանության տպագրության հանգա¬ մանքների մասին տե՜ս սույն հրատարակության աոաջին հատորում (էջ 420—422), էջ 22, տ. 11. ...մյուս նորա գործը «Շարք կաթուփկոսաց» անունով—Հովհաննես Դրասխանակերտցոլ վերոհիշյալ աշխատություն ը Նալբանդյանը սխալմամբ վերագրել է Խորենացուն, տ. 12. ...Կարդացեք Ղազար Փարսլեցու «Նամակը» — Տե՜ս ՛Հազարայ Փարպեցլոյ թուղթ աո Վահան տէրն Մամիկոնէից. Ի լոյս ընծայեաց Մկրտիչ էմին տեսուչ Լազարետն ճեմարանի Արևելեան լեղուաց։ Մոսկվա, ՝ ի տպարանի Վլադիմիրայ Գոտիէ, 1853, էջ 1—68։ Տե и նաև այս հրատարակու¬ թյան 4-րդ հատորը։ տ. 16—17. ...մոտենում են նորա խնկելի ոոկրներին և նանեթվ գերեզմանից թափոսք են շրի մեշ — Նալբանդյանը հենվելով Փարպեցոլ «Թղթի» վրա և կրկնելով ժամանակի բա¬ նասերներին, իր մի քանի աշխատություններում հիշատակում է այն փաստը, որ հոգևորա¬ կանները ձեռնամերձ են եղել Մովսես Խորենացու աճյունին և նրա ոսկորները հանելով գերեզմանից, թափել են գետը. Սակայն, սկսած 1890-ական թվականներից, Միաբանի (Գա¬ լուստ Տեր-Մկրտչյան) և Նորայր Բյ ուզան գա ցոլ հոդվածներում աստիճանաբար հերքվեք այդ տեսակետը, իսկ Ստ. Մալխասյանցը որոշակիորեն հանգեց այն եզրակացության, որ «բացեիբաց պետք է հրաժարվել այն սխալ ենթադրությունից, թե ոսկորները գերեզմանիդ հանելու տեղեկությունը Խորենացուն է վերաբերում», {Մովսես Խորենացի, Հայոց պատ¬ մություն, Երևան, 1940, էջ XXII)։ Այդ մասին նա տալիս է հետևյալ բացատրությունը. «%. Փարպեցոլ «թղթում» Խորենացու մահվան հիշատակությունից հետո, ձեռագրում մի թուղթ է ընկած, ընդմիջումից հետո «թուղթը» շարունակում է թվարկել աբեղաների կողմից հա¬ լածանքների ենթարկված ուրիշ անձեր, որոնցից մեկի (որի անունը կորած թղթի մեջ է եղել) ոսկորները գերազմանից հանել են և գետը թափել» (Սա. Մալխասյանց, Խորենացու առեղծվածի շուրջը, Երևան, 1940, էջ 140), էջ 23, տ. 1. ...ննարել է Թենիամին Ֆրանկլինը — Շանթարգելի գյուտի հեղինակ Ֆրանկ- լինը մինչև 1860-ական թթ. հայ իրականության մեջ գերազանցապես ներկայացվում էր որպես սրբակենցաղ բարոյախոս («Շտեմարան», 1822, Л? 17, «Բազմավեպ», 1844, А? 24), որպես աստվածահաճո վարք ու բարքի ջատագով («Բազմավեպ», 1845, 36» 24—1154