Էջ:Mikael Nalbandian, vol. 3.djvu/389

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված չէ


Ар, այլ յուր ազգ ի փառքը, պատիվը, պարծանքը, հորա նվիրական պատմությունը ե սուրբ եկեղեցին »։ i860 թ. տպագրվում են J?. Մսեր յանի րանավիճային հոդվածները* կապված Սարդիս Տեո-Միքաքերան Վարշամյանցի նամակի հետ (տե'ս սույն հատորի հավելվածն ու նրա ծ ան 1 թ ա դ ր г լթ յ ոլն ր, էջ 453 — 455)։ Բուն հրապարակախոսական բանավեճն սկսվում է 1860 թ., երբ «ճռաքաղի» էջերում տպագրվում են Հովսեփ Տերքեզյանի հոդվածները («Հերքումն կարծյաց այնոցիկ, որ քա րողում են, թև պետք է վերանորոգություն (րեֆորմ) առնել Հայաստանյայց եկեղեցումը» և «Մեկնություն մեկնության, որ տամ է նազաըյանցը «Հյոլսիսափայլի» 3 ամսատետրա- կումր, Ալիշանյանցի անունով յուր անցյալ տարի գրած հայոց եկեղեցու րեֆորմին 10 ամи ատե տրակոլմրa («ճռաքաղ» i860, № 9 և 1861, Л? 23, 24)։ Հայ ազգին ուղղված հրապարակային մի հոդվածով Սսւ. Նազարյանը պատաս¬ խանում է $երքեզյանին, սակայն «ճռաքաղիս խմբագիրներն շտապում են հրապարակել ոմն «բուն թիֆլիզեցի» Մարտիրոս Ադամյանցի րանավիճային ելույթը (1861, M 18, էշ 288 — 300, M 19, էջ 310 — 316)։ Մսերյաններր, սակայն, չեն բավարարվում րանավիճային հոդվածներովt Երբ Նալ- րանդյանը գտնվում էր արտասահմանյան ուղևորության մեջ, 1861 թվականի ապրիլին, «ճռաքաղումս զետեղում են Մեչիք Միսայել Հայկազնյանի «Երազ» այլաբանական բա¬ նաստեղծությունը1 ուղղված Նազարյանի և Նալբանդյանի դեմ։ Բանաստեղծը երազում տեսնում է կախաղանի սյան մոտ կապված Նազարյանին, նրա գրքերը, «Հյոլսիսափայլը», գրիչը և թանաքամանը դրված էին սևով ծածկված մի սեղանի վրա։ Դատապարտյալը պատմում է, որ Համա դանցի է, ուսանել է Եվրոպա յում, դադարել հարդելոլց իր ազդի մեծատոլններին և կրոնը։ Այդ վիճակում անգամ նա հայհոյում է հայ հոգևորականներին... Սոցա մասին ի'նշ դրած եմ՝ շատ քի'չ են, Բայց ես ունիմ ինձ հըպատակ մի ընկեր... Պատրա ստ ունի ինչ դեռ այժմուս հայտնի չեն, Պիտի հետո լույս ընծայե նոր բաներ։ Նա հայտնում է, որ իր գրքերը պետք է այրեն, իսկ իրեն՝ կախեն։ Բանաստեղծն արթ¬ նանում է քնից և կարդում դատավճիռը. Եվ վերջապես ասացի ես ինքս ինքյան, Pb ճշմարիտ' ո'վ որ իցե սրտաբան, Լիրբ, ազգատյաց, յուր կրոնին դավաճան, Պիտի արժա'ն [ինի այնպես վատ մահվան։ («ճռաքաղ», 1861, M 17, էջ 280)։ Մ սերյաններր շատ հետևողական էին։ Նրանք մշտական ուշադրության կենտրոնում էին պահում «Հյոլսիսափայլի» գործիչների յուրաքանչյուր քայլը։ Տէարմայր Մ սեր յան ը ոչ միայն հետևում էր «Հյոլսիսափայլիa հրատարակության ընթացքին, այլև զանազան, երբեմն ոչ ազնիվ, ճանապարհներով տեղեկությոլններ էր հավաքում Նազարյանի խմբա¬ գրական խոհանոցի անցուդարձի վերաբերյալ։ Այսպես, 1860-ին «Մեղու Հայաստանի» թերթին հաղորդելով, որ արդեն լույս է տեսնում «Հյոլսիսափայլի» ուշացած աոաջին հա¬ 389