Էջ:Թումանյանի ԵԺ 4հատորով-4.djvu/146

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված չէ


ձկ\ էն էլ էոոու վարիանտը, որ Աղայանը դիտեր մանկաց, իս!| վրացական վարիանտը՝ «Թագավորն ու արհեստավորը» անունով տպված է «Աղբյուրի» աոաջին տարում2։

Պ. Մանվելյանն էս ամենը հիշատտկել էր իր «Հայոց գրականության պատմության» աոաջին գրքում3, կցելով սակ*տ|£^ թե էս Օյութն աոաջին անգամ մշակել է Թաղիադյտէը, որին հետևեց Աղայանը։ Եվ խոստացել էր «Վարսենիկի» ու «Անահիտի» համեմատությունն իր տեղն անելու։

Աղայանը սպասում էր խոստացած համեմատության հրատարակությանը, որ ասի էս առարկայի մասին իր խոսքը, բայց դեռ համեմատությունը չտպված ինքը մեռավ։ Այժմ դուրս է եկել խոստացված գիրքը, Հայոց գրականության պատմության չորրորդ պրակը, որի մեջ պ. Մանվելյանը իր համեմատությունը անելիս գրում է. «Աղայանը իր սյուժետը վերցրել է, Թաղիադյա11ի «Վեպ Վարսենկան» վերնագրով հեղինակությունից»4։

Եվ ահա թե՛ իմ ողբացյալ ընկերի հիշատակի առաջ, թե գրականության պատմության առաջ ես իմ պարտականաթյունն եմ համարում էսօր գրելու էս մի քանի; տողը՝ ճշմարտությունը պարզերս նպատակով, հայտարարելով միանգամայն, որ սրանով պ. Մանվելյանին չեմ վերագրում ճշմարտության դեմ դիտավորությամբ մեղանչելու որևէ միտք, անընդունակ ճանաչելով նրան էդ տեսակ վարմունքի։

«Անահիտի» սյուժետը Աղայանը Թաղիադյանի «Վարսենի– կից» չի վերցրել։ Աղայանը մինչև անգամ պնդում էր, որ Թաղիադյանի վեպը փոխադրություն է իտալականից^ տալիս էր ի– տալացի գրողի անտեր ե խոստանում էր ապացուցանել։ Աղայա– նի «Անահիտի» և Թաղիադյանի «Վարսենիկի» մեջ չկա էն նմանությունը, ինչ որ կա հայ ժողովրդական հեքիաթի և Աղայանի գործի մեջ, որ նույնն է ամենայն հարազատությամբ։. Աղայանը էդ նյութն առել է մեր ժողովրդական հեքիաթից, որ ջատագովում է արհեստը։ Մի հեքիաթ, որ անեն բպոր ժողովուրդները, ըստ էության նոււնը, մանրամասնությունների մեջ իրենց

ա