Էջ:Թումանյանի ԵԺ 4հատորով-4.djvu/167

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված չէ


մանափակել^վ էս 38 տարվա ժամանակի ու դեպքերի շրշտէա– կամ, պատճառ է դաոնում շատ սխալների։

Սակայն եթե ազատվենք էդ մեծ սխալից, հարցին նայենք ավելի մեծ տարածության վրա, հեշտ էլ կճանաչենք նրա բնավորությունը, ակելի հաջող էլ կմոտենանք նրա րանական ու բնական լուծման հնարավորությանը։

Եվրոսյական դիվանագիտության համար, այո՛, 35 տարի է, ինչ որ գոյություն ունի հայկական հարցը, բայց մեզ համար էլ հո էդպես չի, 35 տարի չի, ինչ որ գոյություն ունի նա։

Երկրորդն էլ մեր հարցը Ռեոլինից չի սկսվում և եվրոպական պետությունները չեն դրել, այլ Սան-Ստեֆանոյից է սկսվում, և ռուսներն են աոաջին անգամ նայկտկան հարցը մտցրել միջազգային խնդիրների շարքը։

էս երկու ճշմարտության մշտապես հիշելը շատ է կարևոր և շատ բան են ասում սրանք։

Հայկական հարցը շատ է հին։ Իր ամբողջությամբ նրան մեզանում քչերն են ծանոթ ու տեղյակ։ Նա իր սկզբնական շրջանում զուտ քաղաքական խնդիր էր և հետամուտ էր ձեոք բերելու հայի կորցրած քաղաքական անկախությունը։ Բայց ժամանակի ընթացքում ջախջախվեց ինքը— հայ ժողովուրդը, ջախջախվեցին նրա ուժերն ու ՛հույսերը ու իջնելով, իջնելով պարսկական ու տաճկական բռնակալության տակ՝ պահանջը ոասավ մինիմումի։ Եվ էսօր նա հանդես է գալիս արդեն լոկ որպես քաղաքացիական ազատության խնդիր, որ իր պահանջը վերջ ի վերջո ձևակերպում է էսպես, կյանքի, գույքի, պսւտվի և կուլտուրական զարգացման ապահովություն:

Թե Տայոց հարցը քաղաքացիական խնդիր է, ոչ թե քաղաքական, էդ քավ գիտեն թե Եվրոպայում, թե Տաճկաստանը և թե Ռուսաստանը, և հայոց սեպարատիզմի առասպելին լուրջ մարդիկ չեն հավատա* Ռուս հայտնի գեներալ Ֆտդեևը իր «&թւաւ!ք– €Ո%ո ոձքօԱաօշէա աշխատության մեջ հերքելով հայկական սեպարատիզմը, որպես քաղաքական տղղություն, ասում է* եթե մինչև անգամ որսից էլ օգնություն ստպնա, դպրձյալ անիրա– գործե|ի բտն , է դտ։

182