Էջ:Թումանյանի ԵԺ 4հատորով-4.djvu/168

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված չէ


Եվ էսպես ամենքի քքամտր նա է և մսում է կյանքի, գույքի* պատվի Ա կուքտուրական զարգացման ապահովության պահանջ;

Արդ, ո՛րտեղ ե ո՞ր օրից գոյություն ունի հայկական հարցը իր ներկա թնավորտթյամր։

— էն օրից, ինչ որ վտանգվել է հայ ժողովրդի կյանքը* գոպքը, պատիվն ու կուլտուրական զարգացումը։ Եվ գոյությոսէ է ունեցել Պարսկաստանում, գոյություն Է ունեցել ե ունի Տաճ– կաստանում։ Գոյություն չունի ե չի ունեցել Ռուսաստանում, թեկուզ իշխան Գալիցինի օրերում։ Ընդհակառակը, հայ ժողովուրդդ միշտ նայել Է Ռուսաստանի վրա որպես իր խնդրի ավանդական պաշտպանի վրա։

Դեո 18 դ. սկզբում Օրին, հայոց բարձր հոգևորականությունն ու մելիքները բանակցության մեջ Էին Պֆալցի գերմանական կուրֆյուրստ Հովհան Վիլհելմի հետ և, առաջարկելով Հայաստանի իշխանությունը, խնդրում Էին նրան ազատել իրենց երկիրը պարսկական բռնակալությունից, գերեվարություններից, կոտորածներից, կեղեքումներից ու առևանգումներից։

Ուրեմն Էն ժամանակ գոյություն ուներ հայկական հարցը Հայաստանի պարսկական մասում և կոչվում Էր պարսկահայկա– կան հարց։ Եվ դեռ Էն ժամանակ Էր, որ գերմանական կուրֆյուրստը, թեև ցանկանում Էր օգնել հալերին, հայտնեց, թե եվրոպական պետությունները հակամարտ շահեր ունեն Արևելքում—Պարսկաստանում ու Տաճկաստանում, չեն միաբանել հայկական հարցի վրա, վերջը՝ թե հայ ժողովրդի փրկությունը չի կարող գլուխ գալ առանց Ռուսաստանխ Խորհուրդ տվեց դիմել Ռուսաստան Պետրոս Մեծին։ Օատ շուտով փորձն ու գործն կ ցույց ւովին, որ միայն Ռուսաստանը կարող Էր վճռել խնդիրը։ Եվ թե Օրին ու հայ հոգևորականությունն ու մելիքները, թե հայ ժողովուրդը Էն օրվանից երեսներն արին դեպի ՌոաասաաԱ։ Եվ ընդմիշտ դեպի Ռուսաստան։ Մինչև Էսօրվան օրըւ

Ռուսաստանը Էն միակ մեծ պետությունն Էր, որ, անվերա– դառնալի վճռած, իր պատմական հարվածներն ուղղել Էր Պտրտ– կաաոանի, բայց մտնավանդ Տաճկաստանի վրա, և տզրւմ Էր # կողմից Ցարգրադի դարպասի ճակատին կախեք իր վահանը,