Էջ:Թումանյանի ԵԺ 4հատորով-4.djvu/311

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված չէ


էդ տեսակ վկայություններ է տափս նաև վրաց պատմությանը հայերի մասին.

«Օգտվելով մահվամբ հայոց Աշոտ թագավորի, որ այդ ժամանակ միակ հետևողն էր Վրաստանի խաղաղության, Պադլան, Դինաուրի Դարրիել քորեպիսկոպոսի հաջորդը գրավեց Դաբդաբա նի մի մասը, Քարթալինիային պատկանող շրջանները, իսկ աբխազական Թագրատ թագավորը մտավ րուն Քար թալի նիա»։ («Վրաստանի պատմություն» իշխ. 13. Չարաթովի. Ս. Պ. Ռ. 1871. էջ 18):

Սրանք, իհարկե, եզակի դեպքեր չեն, որ կարելի է բերել հայոց կամ վրաց պատմությունից*. Եվ էդ դեո տիրողների՝ թագավորների և իշխանների կյանքից։ Իսկ ժողովուրդը… սովորաբար ասում են, թե ժողովուրդը քիչ է երևում անցյալում, պատմության մեջ։

Ո՛չ, ես կարծում եմ, ժողովուրդը կա, երևում է, նա խոսում է հազար ձևերով ու արտահայտություններով, միայն հարկավոր է կարողանալ էդ գտնել, նկատել և տեսնել։

Ահա՛ հայ ժողովուրդը, խտացած իր ազգային էպոսի — Սա– «ունցի Դավթի մեջ։ յ

Եվ էսպես էլ, հայկական էպոսի մեջ մշտապես անսասան կանգնած են հայոց հսկայի — Սասունցի Դավթի և վրացի հսկայի — Դեորգիի (այլ վարիանտով՝ Համդոլ) հսկայի դեմքերը իրար կողքի, ուր Դավիթը Դեորգիին է տալիս իր բարևը, Դեորգին էլ միայն Դավթի բարևն է սանում, նա է Դավթին զգուշացնում վերահաս վտանգի հանդեպ, և նրան է հավատում Դավիթն անվերապահ։ Նրանց սրերը երբեք չեն խաչաձևվում, և բացառապես սիրո ե բարեկամության համար է Դավիթը Դեորգիի երկիրը գալիս։

Ահա՛ ձեզ ամբողջ ժողովրդի արտահայտած կարծիքը, սերունդներով ամրապնդված կապը, հավերժորեն գծված ճանապարհը։ Հայ լինի թե վրացի, եթե շեղվում է էդ ճանապարհից, նա դավաճանում է իր ցեղի ոգուն…

Սակայն հենց նույն էպոսը հրաշալի կերպով խնդիրը պարզում է և բաց անում գեղեցիկ ապագայի հեռանկարը։ Երբ Սասուն–

804