Էջ:Ինչ է, ով է (What is, Who is) vol. 4.djvu/312

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված չէ


բազմաթիվ լեզուների, նրա երկերը թարգմանվեցին և լայն ճանաչում գտան:

Այդուհանդերձ, կարիքն ու զրկանքը երբեք չլքեցին գրողին: Ցարական կառավարությունը դաժանորեն հալածում էր նրան. աշխատանք չէին տալիս, բռնագրավում կամ ոչնչացնում էին գրքերն ու ձեռագրերը, գաղտնի հսկողություն սահմանում վրան, բանտ նետում: Թուրքական կառավարությունը նրա դեմ նույնիսկ մահվան վճիռ էր արձակել: Հետապնդումներից խուսափելու և իր խոսքը ժողովրդին հասցնելու համար նա ողջ կյանքում ստիպված էր աստանդական կյանք վարել՝ տեղափոխվելով գյուղից գյուղ, քաղաքից քաղաք, երկրից երկիր: Ինչու՞, ի՞նչն էր այդ ամենի պատճառը:

Իր գովածքներում Փափազյանն ընթերցողներին ճշմարտացի պատմում էր աշխարհով մեկ ալիք տվող թշվառության, միլոնավոր աշխատավորների ճնշված վիճակի մասին որոնց կեղեքում էին հարուստներն ու օտար բռնադատիչները՝ զրկելով օրվա հացից ու ստորացնելով նրանց մարդկային արժանապատվությունը: Գրողը տառապյալներին կոչ էր անում համաղմբվել, տապալել ուրիշների աշխատանքով հարստացած պորտաբույծներին և աշխարհում հաստատել արդար հասարակարգ:

«Պատկերներ թուրքահայերի կյանքից» պատմվածաշարում և բազմաթիվ հոդվածներում գրողը պատկերում էր թուրքական կառավարության Թուրքիայում ամենուրեք վխտացող ավազախմբերի զարհուրելի հալածանքներին ենթարկվող արևմտահայերի վիշտն ու ցավը, նրանց ընդվզումն ու պայքարն այդ հալածանքների դեմ։

Հետագայում գրած ուրիշ շատ գեղարվեստական երկրում, ինչպես, օրինակ, «Հայրենիքի համար» դրամայում, «Գյուղից» խորագրով պատմվածաշարում, այլաբանական բազմաթիվ զրույցներում, Փափազյանը նկարագրում էրհայ մտավորականների կյանքը, աշխատավորների հեղափոխական պայքարը, հայոց պատմության հերոսական դրվագները։ Իսկ հանրահայտ «Ռայռ» դրամայում, որը հիմա էլ բեմադրվում է հայ և օտար ոեմերում, գրողն արտահայտում է գյուղական