Էջ:Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (Soviet Armenian Encyclopedia) 10.djvu/731

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված չէ


Արդյունաբերական արտադրանքի աոանձին թողարկ ու մը Աղյուսակ 1 տեսակների 1940 1970 1980 1982 էլեկտրաէներգիա, մլրդ կվա․ժ 0,08 1․8 6,7 8,7 Հանքային պարարտանյութեր, հզ․ ա— 69,3 72,5 — Օդափոխիչներ, հատ — 1567 2481 2444 Գազօջախներ, հզ․ հատ — 87 99,7 100 Երկաթբետոնե հավաքովի կոնստրուկցիաներ և իրեր,հզ․ մ3 t 472 717 576 Բամբակաթել, հզ․ ա 71,5 222,7 360,5 358 Մետաքսահումք, ա 149 229 237 218 Տրիկոտաժե սպիտակեղեն և վերնահագուստ, մլն հատ 0,7 6,3 7,8 8,5 Կաշվե կոշկեղեն, մլն զույգ 0,7 2,1 4,2 3,5 Միս, հզ․ ա8,5 16,8 29,4 — Բուսական յուղ, հզ․ ա15,2 36,8 39,2 — Խաղողի գինի, հզ․ դկչ 368 1623 1550 Աղյուսակ 2 Գյուղատնտեսական կ ու լտ ուրաների ցանքատարածություն¬ ները U համախառն բերքը 1940 1970 1980 1982 Ամբողջ ցանքատարածությունը, հզ․ հա 411 636 896 950,4 Բամբակ 150 397 508 520,9 այդ թվում՝ նրբաթել 32 112 172 — Բանջարեղեն 5 11 16 44 Բհստանային կուլտուրաներ 11 22 22 44 Հացահատիկային կուլտուրաներ 183 84 132 131,8 Կերային կուլտուրաներ Համախառն բերքը, հզ․ ա48 116 213 253,3 Բամբակահումք 211 869 1258 — այդ թվում՝ նրբաթել 40 167 303 — Հացահատիկ 124 69 276 — Բանջարեղեն 32 156 267 286,5 Բոստանային կուլտուրաներ 76 124 201 203,7 Անաս անների և թռչ ունների գլխաքանակը, Աղյուսակ 3 հզ․, հունվ․ 1 1941 1971 1981 1983 Խոշոր եղջերավոր անասուն 268 444 626 661,2 այդ թվում՝ կով 96 186 242,4 246,3 Խոզ 36 69 168 193,7 Ոչխար և այծ 2596 4489 4483 4454,4 ԶԻ 70 18 13 — Ուղտ 79 71 83 — Թռչուններ, մլն 0,7 2,7 5,3 — Աղյուսակ 4 Անասնապահ ու թյան հիմնական մթերքների ա ր տ ա դ ր ու- թ յ ու ն ը 1940 1970 1980 1982 Միս (մորթված զանգվածով), հզ․ ա22 51 81 84,4 Կաթ, հզ․ ա107 192 3198 324,0 Զու, մլն հատ 37 122 246,2 273,6 Բուրդ, հզ․ ա4,9 14,0 16,1 16,6 վայրեր)։ Նավթավերամշակումը կատար¬ վում է Կրասնովողսկում։ Կառուցվում է (1982) Չարշոուի նավթավերամշակման գործարանը։ Քիմ․ արդյունաբերությունը արտադրում է յոդ, սուլֆատներ, նատ¬ րիում, գլաուբերյան աղ, սուպերֆոսֆատ, ծծումբ, ծծմբական թթու։ Կարեոր դեր են խաղում թեթե (բամբակաթել, մետաքսա- հումք, մետաքսե և բամբակե գործվածք¬ ներ) և սննդի (յուղ, ճարպ, գինի) արդյու¬ նաբերությունները։ Զարգանում է մեքե¬ նաշինությունը։tԱրդ․ արտադրանքի առանձին տեսակների թողարկման մա¬ սին տես աղյուսակ 1-ում։ Գյուղատնտե¬ սության համախառն արտադրանքը 1980-ին 1940-ի համեմատությամբ ավե¬ լացել է 4,9 անգամ։t1980-ի վերշին ԹԱԱՏ-ում կար 113 սովետական, 341 (ներառյալ 4 ձկնորսական) կոլեկտիվ տնտեսություն, 24 միշտնտեսային, ձեռ- նարկութ․ և կազմակերպություն։ 1980-ին գյուղատնտեսության մեջ աշխատում էր 37,1 հզ․ տրակտոր, 9,3 հզ․ բամբակա¬ հավաք մեքենա, 1,1 հզ․ հացահատիկա¬ հավաք կոմբայն, 17,5 հզ․ բեռնատար ավ¬ տոմեքենա։ Գյուղատնտ․ հողահանդակ¬ ները կազմում էին 30,3 մլն հա (ամբողշ տարածքի 62%-ը), այդ թվում՝ 0,9 մլն հաՀ վարելահողեր, 29,2 մլն հա" արոտավայ¬ րեր (1980)։ Ոռոգելի հողատարածություն¬ ները հասել են 960 հզ․ Лш-ի։ հանրապե¬ տության տնտեսության և հատկապես գյուղատնտեսության զարգացման հա¬ մար մեծ նշանակություն ունի Վ․ Ի․ Լենինի անվ․ Կարակումի շրանցքը։ Դաշտավա¬ րությունը տալիս է գյուղատնտ․ համա¬ խառն արտադրանքի արժեքի 68%֊ը։ Գյու¬ ղատնտեսության առաշատար ճյուղը բամ¬ բակագործությունն է։ Պտուղ-հատապտղա- յին տնկարկների մակերեսը 1980-ին հաս¬ նում էր 21 հզ․ Лш-ի, խաղողինը՝ 16 հզ․ Лш-ի։ Գյուղատնտ․ ցանքերի և կուլ¬ տուրաների համախառն բերքի մասին տես աղյուսակ 2։tԱնասնապահության մեշ գլխ․ կարակուլե ոչխարաբուծությունն է։ Անասունների գլխաքանակի և մթերա¬ տվության մասին տես աղյուսակներ 3,4։ Երկաթուղիների երկարությունը 2,12 հզ․ կմ (1982) է, ավտոճանապարհներինը՝ 17․5 հզ․ կմ, որից կոշտ ծածկով՝ 12,6 հզ․ կմ։ Ներքին շրային ուղիները 1,4 հզ․ կմ են (1982)։ Զարգացած է օդային տրանս¬ պորտը։ Նավթամուղ գծերի երկարությու¬ նը մոտ 650 կմ է, գազատարներինը՝ 1320 կմ։ Ազգ․ եկամուտը 1980-ին 1970-ի համեմատությամբ ավելացել է 1,4 ան¬ գամ։ 1980-ի վերշին քաղաքային բնակե¬ լի ֆոնդը կազմում էր 14,6 մլն մ2։ 1897-ի մարդահամարով գրագիտությու¬ նը 9—49 տարեկան հասակ ունեցող բնակչության մեջ կազմում էր 7,8%։ 1914—15 ուս․ տարում գործում էին 58 դպրոցներ՝ 6,8 հզ․ սովորողով։ Միջն․ մասնագիտ․ և բարձրագույն ուս․ հաստա¬ տություններ չկային։ Աովետական իշխա¬ նության հաստատումից հետո ստեղծվել է ազգային դպրոց՝ մայրենի լեզվով դա¬ սավանդումով։t1979-ի մարդահամարով ազգաբնակչության գրագիտությունը հա¬ սել է 99,9%֊ի։ 1982-ին նախադպրոցական հաստատություններում ընդգրկված էր 137 հզ․ երեխա։ 1982—83 ուս․ տարում 1,9tհզ․ հանրակրթական դպրոցներում սովորում էր 0,8 մլն աշակերտ, 80 պրոֆ¬ տեխ․ ուս․ հաստատություններում՝ 41․5 հզ․ սովորող, 35 միշն․ մասնագիտ․ ուս․ -հաստատություններում՝ 34,6 հզ․, 8 բուհերում՝ 38,7 հզ․ ուսանող։ Խոշորա- գույն բուհը Թուրքմ․ համալսարանն է։ Գիտ․ կենտրոնը Թուրքմ․ ԱՄ^ ԳԱ-ն է։ 1980-ին գիտ․ հաստատություններում աշ¬ խատում էր 5 հզ․ գիտաշխատող (ներառ¬ յալ բուհերում աշխատողները)։t1982-ի վերշին գործում էր 7 թատրոն, 1,3 հզ․ կինոսարքավորում, 1,2 հզ․ ակումբային հաստատություն։tԱմենախոշոր գրադա¬ րանը Կ․ Մարքսի անվ․ հանրապետական գրադարանն է (հիմնադրվել է 1895-ին), որն ունի 4 մլն օրինակ գիրք, բրոշյուր, ամսագիր են։ Բացի այդ գործում են 1,4 հզ․ մասսայական գրադարաններ (14,3 մլն օրինակ գիրք և ամսագիր) և 15 թանգա¬ րաններ։ 1982-ին լույս է տեսել 703 անուն գիրք և բրոշյուր՝ 5,87 մլն ընդհանուր տպաքա¬ նակով, 34 ամսագրային հրատարակու-