Էջ:Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (Soviet Armenian Encyclopedia) 4.djvu/270

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված չէ


ֆունկցիաների վրա: Թ–ի բաղադրության փոփոխությունը հաճախ ատամի քարերի առաջացման պատճառ է դառնում: ԹՓԵՐ, բազմամյա ծառանման բույսեր, որոնց ճյուղավորությունն (ի տարբերու– թյուն ծառերի) սկսվում է համարյա հողի մակերևույթից և սովորաբար լավ արտա– հայտված գլխավոր բուն չունեն: Բուսա– կան կենսաձևերից է: Բարձրությունը 0,8– 6 Վ է, կյանքի տևողությունը՝ 10–20, հազ– վադեպ՝ 40–50 տարի: Տարածված են բուսական բոլոր գոտիներում, բայց առա– վել բազմազան են չոր, ցամաքային պայ– մաններում, մերձարևադարձային և են– թալպյան լեռնային շրջաններում: Բարե– խառն գոտու անտառներում կազմում են մանրանտառ (անտառաթփուտ): Տափաս– տաններում և լեռներում առաջացնում են ինքնուրույն մացառուտներ: ՀՍՍՀ բու– սական ծածկույթում կա մոտ 200 թփա– տեսակ: Նրա բնական անտառներում հանդիպում են փռվող (ակնաթուփ, կազա– կական գիհի), կանգուն (արոսենի, պիս– տակենի), սողացող–մագլցող (վայրի խա– ղող, հոտոտ բաղեղ), մշտադալար (լեռ– նավարդ, գայլահատ), մակաբույծ (մղա– մուճ) տեսակներ: Թ. պահպանում են լեռներն ու թեք լանջերը էրոզիայից, կան– խում հեղեղները: Ունեն սննդային (զկեռ, թուզ, կոկռոշ, հաղարջ, հոն, տխիլ, ջոն– ջոլ), դեղորայքային (մասրենի, կտտկենի, հապալասենի, մոռենի), դեկորատիվ (եղրևանի, հասմիկ, դրախտածառ, կար– մըրան), տեխ, նշանակություն: Օգտա– գործվում են դաշտապաշտպան անտառա– շերտերի ստեղծման համար:

ԹՔԱԳԵՂՁԵՐ, թուք արտադրող արտա– զաաիչ գեղձերի համակարգ: Դասավոր– ված են բերանի խոռոչի շուրջը, ուր բաց– վում են նրանց ծորանները: Մանր Թ. գտնվում են շուրթ երի, քիմքի, լեզվի և այտերի լորձաթաղանթում, իսկ 3 զույգ խոշորները՝ հարականջային, ենթածնո– տային և ենթալեզվային, գտնվում են բերանի խոռոչից դուրս, սակայն ծորան– ները բացվում են բերանի նախադասն և բուն խոռոչի մեջ: