Էջ:Mikael Nalbandian, vol. 3.djvu/364

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված չէ


Թերթի Л? 39-ում Մ անդին յան ը հրապարակում է Խա լիր յան դպրոցի հաստատման վերաբերյալ պաշտոնական փաստաթղթերը և դպրոցի ընդունելության կանոնները։ Մ իա- մամանակ, մուտքի խոսքում, Մ անդին յան ը խրախուսում է Այվազովսկոլ նախաձեոնած գոր- ծը, նրա համար երաշխավորում համայն ազդի օժանդակությունը (ձԱզգը չի թոՂ"Լ1 առանց օգնելու, հաստատո' լն կացեք Ձեր գործին, մեծ հույս ունեցե'ք ոչ միայն մեր մեծատուններից և հարուստներից, այլև աղքատներից...}), էջ 308)։ Նալբանդյանն իր հոդվածում պարզություն է մտցնում այս խնդրի մեջ և հայ ըն¬ թերցողներին պատմում ճշմարտությունը և' գումարների, և' «չքնաղ ազգասիրությամբ» արված նվիրատվության մասին։ 1859 թ. սկզբին Մանդինյանը «Մեղու Հայաստանի» թերթի Л» 10-ում տպագրում է Ստեփանոս Պալասան յանի հոդվածը Նալբանդյանի դեմ («Հյոլսիսափայլ» օրագրին նա¬ մակն Ь ր են մեկը»)։ Հոդվածագիրն աշխատում էր նորաբաց Խալիբյան դպրոցում, և նրա բուռն կիրքը, հայտնի է, թե ինչ ակունքից կարող էր սնունդ առնել։ Իհարկե, շատ ավելի բնական կլիներ, եթե Պալասան յանի հոդվածը տպագրվեր «Մ ասյաց աղավնոլ» էջերում, բայց Փարիզից փոխադրվելու կապակցությամբ ամսագրի հրատարակությունը սկզբում 6 ամսով, ապա մեկ տարով ընդհատվում է։ Շատ խորհրդանշական է, որ Այվազովսկոլ հա¬ մար այդ տագնապների օրերին Մանդինյանը ձեռք է մեկնում նրան և հրապարակում Պա¬ լասան յանի հոդվածը, որի տպագրությունը և դրան առնչվող Այվազովսկոլ գործողություն¬ ները մեծամեծ անախորժություններ են բերում «Հյուսիսափայլի» խմբագրությանը։ (Այո մասին տե'ս սույն հրատարակության 2-րդ հատորի ծանոթագրություններում' էջ 426—427) * Այս թվականին մեկ անգամ ևս երևում է Մովս ես Իսահակյանը, բույց ոչ հրապարա¬ կախոսական հոդվածով։ նա ընտրել էր պարսավագրի ավելի ապահով պաշտոնը։ «Րոպեա¬ կան երազ» պատկերով Իսահակյանը ներկայացնում է Նա զար յան-գործ չին, խմբագրին, ծնողին... Ծաղրում է խոսելու նրա ոճը, կեղծ համարում հայրենասիրությունը, մեղադրում է նյութապաշտության մեջ և այլն։ Ի սա հակյանն այս պատկերին կցում է նաև չափածո «Գորտ և աղվես» առակը, որի հիմքում ընկած էր այն միտքը, թե բազմաթիվ հիվանդու¬ թյուններով տառապող մեկը հանդգնել է ստանձնել «Արամյան ազգի» բժշկի պաշտոնը (տե'ս «Մեղու Հայաստանի», 1859, Л? 46)։ 1859 թ. տպագրվում է Մանդինյանի «Քանի մի խոսք հայոց վարդապետաց աշխա¬ տանքի վերա» ծավալուն հոդվածը, որով նա անուղղակիորեն պատասխանում էր «Հյու- սիսափայլի» հրատարակիչներին, ճգնելով բարձրացնել հայ հոգևորականության հեղինա¬ կությունը (№ 21—27)։ «Մեղու Հայաստանին» իր բանավեճը շարունակում է նաև հետագայում. 1860 0. տպագրվում է «Պարոն Նազարյանը ի աշխարհաբառ լեզվի վրա» անստորագիր հոդվածը (№ 5, 6), որով շարունակվում էր երկու տարի առաջ սկսված բանավեճը։ Հեղինակը, ռու¬ սական բանասիրական դրականության լավատեղյակությամբ, վիճարկում էր Նազարյանի Որոշ սկզբունքները և հանդես գալիս անաղարտ աշխարհաբարի պաշտպանությամբ։ Նա պահանջում էր գիտականորեն ուսումնասիրել հայ բարբառները, առանց սակայն դրանց օրինաչափությունները խաոնելու գրաբար լեզվի օրենքների հետ։ 1860 թվականի բանավիճային հոդվածների ամենածավալոլն բաժինը պատկանում էր Հովսեփ Չերքեզյանի գրչին։ Ի դեպ, Չերքեզյանը մինչ այղ մեծ եռանդով աշխատակցում էր «ճռաքաղին», այժմ նվաճում է «Մեղու Հայաստանի» թերթի հրապարակը, որպեսզի 1861-ին հիմնավորապես հաստատվի Այվազովսկոլ ամսագրում: Պատշաճը հատուցելով Մանդինյանին՝ Ատ. Նազարյանի դեմ տպագրած նրա հոդվածների համար, Չերքեզյանը 364