Էջ:Mikael Nalbandian, vol. 4.djvu/126

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված չէ


միայն այդ անունով գրքերի մեջ տեսնող մարդոց համար, որևիցե մի հասարակ ազգի մեջ ի ՛նչ բան ունի փիլիսոփայությունը։ Կու ՛յր զքեզ. նորա փիլիսոփայությունն էլ նորա կյանքիցն է բխում, ինչպես կյանքն է, այնպես է և նորա փիլիսոփայությունը. և քո սքանչելի փիլիսոփայությունքը եթե կամենաս նորա վրա պատվաստել կդառնա նույն բանը, եթե մտածես մի տունի վրա այլ տան հիմք դնել։ Ուզո՞ւմ ես փիլիսոփա դառնալ քո ազգի համար (որովհետև կաթողիկե փիլիսոփա չկա և չէ կարող լինել, քանի որ ազգությունքը կան, քանի որ բնությունը այլ և այլ աշխարհներում ունի այլ և այլ կերպարանքներ և ազդեցությունք), ապա ուրեմն ուսիր քո ազգի կյանքը, նորա հասկացողությանց աղբյուրքը, նորա պետքերը։ Այդ կյանքի բարվոքելը է ամենամեծ և ճշգրիտ փիլիսոփայությունը։ Ստույգ է, կան ճշմարտությունք, որ համեմատաբար դրականք են, քննիր նոցա որակությունքը և եթե օգտակար և հարմար են քո ազգի կյանքին և պետքերին, ապա ուրեմն աշխատիր, որ այդ ճշմարտությունքը մտնեն նորա հասկացողության գումարի մեջ։ Աշխատիր իրականապես

բարվոքել քո ազգի կյանքը և թող քո բոլոր իմաստությունը ուղըղվի
դեպի նորա կյանքը։ Սոփեստությունը, մեջեմեջ վերացական միգագապետ
և քաշկռտուք վարդապետոլթյունք ընդունելը եթե քեզ համար փիլիսոփայություն է,
բարով երթա ՛ս։ Մարդը իր կյանքը չէ տանում առազուց
նշանակված մի ճամփով. կյանքը հոսանուտ բան է և հազար տեսակ
հարակցությանց, դիմագրոլթյանց, ավելցուր սորա վերա անհատական
ձգտողությունքը (հայտնի է թե միջին թիվը հանդիպելով կես մի

կորցնում է իր նախաշավիղը, կես մի այլ ընթացք է բռնում, կես մի կանգ է առնում, կես մի վազում է անհնարին արագությամբ։ Եղան ժա¬ մանակներ, որ մարդը հարյուր տարի ապրեցավ, բայց մի օրվա ճամփա չգնաց, բայց եղան ժամանակներ, երբ մի օրում մեկ դար քայլեց: Պա¬ րո՜ն, դու գիրքդ ամուր բռնե ձեռքդ, տեսնեմ քու փիլիսոփայական կա- տեգորիներից ինչ կառնուս։ Փիլիսոփայությունը նաև ազատություն քարոզած ժամանակ, եթե դրականապես դնում է իր վարդապետության ոճը և համակարգությունը որպես անմերժելի և անբողոքելի, արդեն թշնամի է ազատության, արդեն խորտակում է իր փիլիսոփա յությունը։ Մարդկության կյանքի այս անչափելի հեղեղի մեջ դու որի՞ տունն ես հարցնում քո ծանր ու բարակ սահմաններով, սեռերով և չգիտեմ դեռ ինչ զահրում արով։ Մարդը տուն չունի, մարդը հաց չունի, մարդը հանդերձ չունի, րը- նությունը իր առնելիքները կպահանջե, խոհեմ և բնական ճամփան, 126