Էջ:Mikael Nalbandian, vol. 4.djvu/128

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված չէ


նորա պատրաստած համակարգոթյունքը ընդունելու։ Գիտոթյունը առաջ են գնում և նոցա ընթացքը զարմանալի կերպով լծորդված է իրար հետ։ Տեսաբանության մեջ մի ապակի է մտնում, քիմիայի մեջ մի տարր է ավելանում և ահա բովանդակ գիտությունքը մ իահղոլյնվազում են առաջ։ Այս վիճակում լինելով բանի զորությունը, հայտնի է, թե Արիստոտելի փիլիսոփայությունը շիկանում է, մինչ նա ուղեղը նմա¬ նեցնում է սպունգի։ Ոչ միայն մեղադրելի չէ նա այդ մասին, ոչ միայն պախարակելի չէ, այլ դարձյալ զարմանալու արժանի մարդ է, որովհետև նորանից առաջ ուղեղի համար քար էլ է ասող չէ եղած, պատրաստ գիտությունքը ժառանգել և նոցա լուսով անցածը, որ գործված է խավարում1 դատապարտ ել ոչ միայն իրավունք չէ, այլև ան բաբո յականություն։ Մեր խոսքը այն է, թե գիտությունքը, մարդու կյանքը, ժամ տնակը, այսինքն հասկացողութ յանց գումարը շարժուն և հոսանուտ բան լինելով, չէ կարելի փիլիսոփայությունը ավանդել մի անշարժ տումարի մեջ։ Կարդա՜ այդ փիլիսոփա յոթ յունքը, որպեսզի սորվիս փիլիսոփա¬ յության պատմությունը և կարողանաս զուգահեռագիծ քաշել անցածի և ներկայի մեջ, տեսնել և քննել թե ինչպես մարդկային գիտության շքք»ջանը ավելի տարածություն է ստանում աստիճան առ աստիճան։Մասնավոր դրոթյունք, որ շատ մոտ են դրական ճշմարտոթյան գաղափարին, արժեն, որ մարդը սորվի և տեսնե. նոքա սրում են և զըվարթացնում են նորա հասկացող ունակությունը և կան այնպիսի առածներ, որ ուղղակի բնության արտափայլություն լինելով, բյուրապատիկ ավելի ամրոթյուն և հաստատություն ունին, քան թե ամբողջ շինծու համակարգությունք, որ օդի մեջ են ման գալիս, կամ ավելի վատ' ոչնչության մեջ, որովհետև օդը շոշափելի է զգայարանների համար։ P ա յց պատրաստ վարդապետոթյունք սորվել և այնուհետև քիթը մինչև ի ^ոկիսոն հայոց բարձրացնել, թե ես Չանթի, Ֆիխթեի, Դեկարտի, Բեկոնի, Հեգելի և այլն և այլն փիլիսոփայությունքն եմ սորվել, և պահանջել, որ հանդիպողը ծունր դնե իր առջև, պարզ ցույց տալիս, որ այդ փիլիսոփա պարոնը ինքը ծնրադրությունից աչք չէ բանում այս կամ այն վարդապետության առջև։ Անձնաճանաչոթյուն, գիտակցություն, հաշվատու քննություն մարդկային թե անցած և թե ներկա կյանքին, այլև բնության երևույթներին և նույնիսկ բնության, ահա՜ փիլիսոփայության աղբյուրը, որ բաց է:ԵՎ եթե