Էջ:Mikael Nalbandian, vol. 4.djvu/129

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված չէ


մարդը ընդունակ չէ այդ բոլորի թելերը իր մտքի մեջ որպես մի կենտրոնի մեջ ամփոփել, հորան միօրինակ անօդուտ են պատրաստ համակարգություն։

Մարդու էական արժանավորությունը է նորա մտքի անսահման ազատությունը. եթե այն էլ բռնաբարվեցավ այս կամ այն հեղինակությունից կամ համակարգությունից, էլ ի՞նչ համ կմնա մարդկային արժանավորության մեջ։ Հազաս փիլիսոփայություն — մեկ ստակ։

Կարող են ասել, թե փիլիսոփաների ճիգը և նպատակն էլ այն է, ինչ որ դու ասում ես ուրիշ խոսքերով, էլ ինչ երկար բարակ գլխացավություն։

Բանն էլ այն է, որ ուրիշ խոսքերով և եթե մարդկային խոսքը կշիռ ու խորհուրդ ունի, ապա ուրեմն ամեն խոսք իրարից տարբեր է և չէ շփոթվում։ Փիլիսոփա պարոնները իրենց համակարգությունքը հենց դրել են մեջտեղ որպես մի հավատալիք, որպես դոգմա․ մենք ոչ թե ձեռնոց ենք նետում իմաստության, այլ այն ձևին և դատապարտում ենք այն վարդապետությունը, որ երևում է որպես դոգմա։ Չէ պետք մ ոռ¬ նալ, որ մինչև այժմ մարդու արած հառաջադիմությունը, թեև ըստ երե- վու sPbb կ արծվի նորմուծությունը, այնուամենայնիվ, ըստինքյան և էականապես ուրիշ բան չեն, եթե ոչ հին շինվածքների կործանում։ Այն¬ քան շատ և այնքան խիտ են այդ անտեր շինվածքը, որ մարդը ճամ¬ փա չունի, և քանի խելքի է ընկնում, կամաց-կամաց կործանելով նո- րանց բացում է իր ճամփան։ Եթե որևիցե ստրուկ ազատվում է ստրկու¬ թյունից, այդ չէ նշանակում թե նա նոր բան ստացավ, այլ թե ինչ որ կորցրել էր գտավ, նորը տակավին առջևումն է։ Բայց ինչպես է և ինչ պիտի լինի այդ նորը։ Եթե մենք քեզ հետ ապրենք մինչև այն ժամա¬ նակ, եթե ուսանենք այն ժամանակի պետքերը և շրջապատող աշխարհի հաս կարողությանը գումարը, այն ժամանակ միայն կարող եմ քեզ ա- սել, թե ինչպես բան է այդ նորը, բայց մինչև այն ժամանակ ինձնից պատասխանի մի սպասե', ես փիլիսոփա չեմ։ Առ այժմ, ես այսչափ միայն դիտեմ, որ կորցվածը պետք է փընտ- րել, երբ որ այդ բոլորը ձեռք դա, այն ժամ անակի մարդը թող հոգա և ստեղծն ինչ որ իրեն պետք է, ես ինչ իմանամ, թե ինչպես կլինի մար¬ դու հասկացողությունը հարյուր տարի ետքը, որ հիմիկուց դատողու¬ թյուն անեմ այն մասին։ Նախնիք որ կորցնում էին, մի՞թե այդ կորուս¬ տը միշտ զգալի էր, քավ լիցի, շատ կոիուստներ, որ այժմ մեր հասկա¬ ցողությամբ կորուստ են, նոցա աչքում եղած են որպես վնասակար 9-715 129