Էջ:Mikael Nalbandian, vol. 4.djvu/366

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Այս էջը սրբագրված չէ


նույնպես և նախնյաց աշխատությանց մեջ հանդիպում է երբեմն այս ձևը, բայց ՂԳոլ1ա1Ւ է և ո շ բնավ հետևելիւ § 75. <րՊահեա' զիս տէր, ի ձեռաց մեղաւորի և ի մարդոյ լարէ փըր- կեա' զիստ. Սաղմ. ՃԼԹ, համ. 3։ § 76. Սաղմոսիցն է փոխ առնում, aԲացին ի վերայ իմ զբերանս իւ- րեանց, և ասացին այո', այո', տեսին ալք մեր... վա ջ վա շ անձանց մե- րոց, զի ընկլուզաք գնա»։ Սաղմ. 1/V, համ. 21 և 25։ § 77. Այստեղ պ. էմինը ծանոթաբանում է այսպես, af/շ յանձն առ- նումք համարձակապէս ասել, եթէ յո'ր ի քահանա յա պետից մերոց ակ- նարկէ Ղազար, արղեոք ի Ցովհան Մանդակունին (եկաց ի 480) ի Սա֊ մուէլ (492) ի Մուշկ (502) եթէ ի Սահակ (510), Տրտո'ւմ ենք, որ պ. էմինի ծանոթոլթյունքը ստիպում են մեզ երկար բարակ խոսել։ Ղւախ, գլխավոր քահանայության խոսքր, որպես նաև քահանա յա- պետ բառը միմիայն Հայոց կաթողիկոս է հասկանում պ. էմինը, ինչպես Մխիթարյանք քահանա յապետ խոսքով Հռովմի պապը։ Թյուր ըմբռնո¬ ղություն է, եթե վերը հիշված բառերը բացառոցաբար տրվում են կաթո¬ ղիկոսների, որովհետև գւխավոր քահանայության, (որ նո'ւյն է և գլխա¬ վոր քահանա և քահանաների գլխավոր, ըստ որում մեր լեզվի մեջ վերաց- յալ անունները շատ անգամ գործ են ածվում փոխանակ թանձրացյալի) և քաճսւնայասլետ խոսքերը բո'ւն հունական tepio; բառի ճիշտ թարգ¬ մանությունը լինելով, որպես արհի երեց, երիցապետ, ավագ երեց (ինչ¬ պես և Փարպեցին էլ ասում է ավագ քահանայություն. Պաամ. եր. 106), որպես տեսուչ քահանաների անխտիր գործ է գրվում եպիսկոպոսների վերաբերությամբ։ Եվ ոչ միայն այս բառերը, այլ նաև հայրասլեա բառը եպիսկոպոսներին տրված տեսնում ենք շատ տեղ, որպես նաև Ասողիկի Պատմության 79 երեսում. «Եւ յետ մահուանն Սուրմակայ Ժողովեալ հայրաւգեաացն Հայոց խնգրեալ գտին քահանայ ոմն Յովսեփ անուն... և հրամանաւ Վարդանա յ նստուցին յա թոռ կաթողիկոսութեան»։ Հայտնի է թե հայրասլեւո խոսքր կաթողիկոս չէ նշանակում այստեղ, այլ, եպիս¬ կոպոս, առաջնորդ, վանահայր և այլն։ Եկեղեցական մողովների վերա¬ բերությամբ սովորաբար ասվում է այսքան կամ այնքան հա յրապետ, մինչդեռ ոչ միայն այգ բոլորը կաթողիկոսք չէին, այլև ոչ եպիսկոպոս, որովհետև հասարակ քահանայք միշտ շատ կային այդ ժոդովների մեջ։ «Շնորհազարդ սուրբ հա յրապետ» ասում է Մաշտոցը ամեն եպիսկոպո¬ սի, և այս տողերը գրել է սուրբ Հովհան Մանգակունին։ Եվ ո'չ միայն այս, այլ մեզ թվում է, թե նաև լոկ քահանա յք, որ ա