Պետրոս Մեծի հետքերով

Վիքիդարանից՝ ազատ գրադարանից
Jump to navigation Jump to search
Անդրադարձ Վարդան Հակոբյան, Երկեր, հատոր Դ՝ Պետրոս Մեծի հետքերով

Վարդան Հակոբյան

Արցախյան բալլադ

(Խոսք Ռուսաստանի եւ Ղազախստանի նախագահների Լեռնային Ղարաբաղ գալու առիթով)

Ժողովրդական իմաստությունն ասում է. եթե ապագայի ճանապարհին հանդիպես նախնիներիդ, նշանակում է ճիշտ ճանապարհով ես գնում: Այսօր մենք ողջունում ենք մեր բարձրաստիճան հյուրերին արցախյան հնագույն հայկական հողի վրա: Ուզում ենք եւս մեկ անգամ հաստատել, որ այն ճանապարհը, որը նրանց բերել է մեր երկրամասը, ամենաճիշտն ու անսխալն է: Առավել եւս, չենք կասկածում, որ այդ ճանապարհին Ռուսաստանի նախագահ Ելցինը հանդիպել է Պետրոս Մեծին, չէ որ նա էլ ինչ-որ ժամանակ, իսկ ավելի ճիշտ` 1722 թ. ճանապարհվել էր Ղարաբաղ: Բայց այն, ինչ չի հաջողվել Պետրոս Մեծին, հաջողվեց Ելցինին: Ուրեմն, ուղին ճիշտ է ընտրված:

Միշտ Ռուսաստանի հետ` այդպես էր եւ 1813 թվականին, երբ կնքվեց Գյուլիստանի պայմանագիրը, այդպես է եւ այսօր: Գյուլիստանի հանրահայտ պայմանագիրը չեղյալ է հայտարարվել ապօրինի` Կովկասյան բյուրոյի կողմից, մեր դարի սկզբում: Եվ կյանքը նորից վերականգնում է այդ պայմանագրի անհրաժեշտությունը: Մենք պետք է ընդունենք այն: Ղարաբաղ ժամանած շատ հանձնաժողովներ ավելի շատ զբաղվել են ներկարարությամբ: Նրանց ձեռքերին կար գույների բազմերանգ գամմա: Բայց կյանքը հաստատում է, որ ոչ մի գույն եւ ոչ մի քսուք չի կարող դիմանալ, երբ անմեղ արյուն է հոսում: Իզուր չէ հայ ժողովուրդը ասում. «Արյունն էլ կարող է այրվել, բայց աստված չանի, որ դրանից հրդեհ բռնկվի, հանգցնելը անհնար կլինի»: Մենք այսօր չենք ուզում խոսել այն մասին, թե ինչպես են սպանում հայերին, ինչպես են զոհվում մեր հերոս-տղաները «գրոհայինի» պիտակի տակ, ինչպես են իրենց օջախներից քշվում հայերը, ինչպես են մեզ ծաղրում, ինչպես են ոտնահարվում մարդու իրավունքները եւ այլն: Մենք միայն ուզում ենք ապրել մայր ժողովրդի հետ` խաղաղ երկնքի տակ, մենք չենք ուզում գերի լինել:

Մեր ցավի իրական պատկերը տեսնելու համար բավական է մեկ անգամ լինել Ստեփանակերտի օդանավակայանում: Ադրբեջանական օմոնականները` թվով 16 հոգի, «նույն քանակով» հայ ոստիկաններ: Կարծես ամեն ինչ արվում է, որպեսզի «հավասարակշռություն» պահպանվի: Բայց տարբերությունը մեծ է: Օմոնականները կանգնում են ինքնաձիգերով, իսկ մեր ոստիկանները` դատարկաձեռն: Մեր հարեւանները միշտ նման մոտեցում են ցուցաբերել «հավասարության» հանդեպ: Ինչեր ասես, որ չեն անում նրանք: Մեկ տարուց ավելի է, մենք` Լեռնային Ղարաբաղի գրողներս, չենք կարողանում լինել մայր Երեւանում կամ Մոսկվայում: Մենք գտնվում ենք մշտական շրջափակման մեջ, մենք ուղղակի կալանքի տակ ենք մեր տներում:

Ղարաբաղյան հայ ժողովուրդը ինքն է ընտրել իր ուղին, դա ազատության ու ժողովրդավարության ուղին է: Այն, ինչ տեղի է ունեցել Մոսկվայում այս տարվա օգոստոսին, երեք օրվա ընթացքում, այստեղ ձգվում է արդեն չորրորդ տարին: Վերջ տալու ժամանակն է: Խունտայի գլուխները կտրվել են Մոսկվայում, իսկ նրա ձեռքերն ու ոտքերը գործում են Ղարաբաղում: Իզուր չէ ժողովուրդն ասում. «Ասա ով է ընկերդ, ես կասեմ ով ես դու»: Մենք գիտենք, թե ովքեր էին Գորբաչովի «ընկերները»: Հիմա են նրանց «խունտա» անվանում, իսկ երեկ նրանց հետ էր Գորբաչովը: Եկեք չմոռանանք դա: Նրանք են կազմակերպել Սումգայիթը, Զվարթնոցը, Թիֆլիսը, Վիլնյուսը:

Գորբաչովի պատվերով ոչ մի օրինական կարգ չի գործում Լեռնային Ղարաբաղում: Իսկ բոլոր անհաջողությունները սկսվում են սրանից: Կենտրոնի քաղաքականությունը Ղարաբաղի համար արյունալի է: Իսկ Ադրբեջանի ղեկավարությունն ունի մեկ նպատակ` Արցախն առանց հայերի, ինչի մասին խոսում են Ղարաբաղում կազմակերպված ցեղասպանությունը, հայերի արտաքսումը եւ հայկական գենոֆոնդի ոչնչացումը: Ում են Ադրբեջանում համարում լավագույն ղեկավար, նրան, ով բոլորից լավ է կազմակերպում արցախահայերի ցեղասպանությունը եւ տեղահանումը:

Լեռնային Ղարաբաղի հայությունը ուզում է հավատալ, որ երկու հզոր պետությունների` Ռուսաստանի եւ Ղազախստանի ղեկավարների մեկնելուց հետո Լեռնային Ղարաբաղի հարցը կլուծվի ժողովրդավարական եւ արդար ուղիով: Բայց Աստված մի արասցե` այս անգամ էլ խաբվենք: Մենք, միեւնույն է, չենք դադարում հավատալ, բայց հավատալու ենք ոչ թե ինչ-որ մեկին, այլ մեր հավատին: Իսկ դա նշանակում է մենք չենք հրաժարվի մեր նպատակից: Մենք շատ ենք ուզում հավատալ, որ Ռուսաստանը եւ Ղազախստանը օրինակ կհանդիսանան` առաջինը ճանաչելով մեր Լեռնային Ղարաբաղի հայկական հանրապետությունը: Ղարաբաղի պրոբլեմը լուծված է Գյուլիստանի պայմանագրով: Դա իրականություն է: Իմ փոքրիկ ելույթն ավարտում եմ կոչով: Եկե՛ք չմոռանանք հումանիստ Անդրեյ Սախարովի խոսքերը. «Լեռնային Ղարաբաղը ժողովրդավարության անկյունաքարն է»: Եվ վերջում ուզում եմ ասել… բայց եւ չեմ ուզում ոչինչ էլ ասել, ավելի լավ է ինքներդ նայեք եւ կտեսնեք, թե ինչ է կատարվում մեզ մոտ, մեր երկրամասում: Այն, ինչ կհուշեն ձեր աչքերն ու սիրտը, դա էլ ուզում ենք ասել ձեզ: Աշխարհին: