ՏՏՀ/Կենդանական անկյուն

ԿԵՆԴԱՆԱԿԱՆ ԱՆԿՅՈՒՆ, տնային պայմաններում կենդանիներ պահելը թույլ է տալիս ծանոթանալ նրանց վարքագծին, ավելի լավ հասկանալ կենդանական աշխարհը, զարգացնել դիտողականությունը։ Սակայն պետք է հիշել, որ կենդանիների նկատմամբ անհոգ վերաբերմունքը կարող է նրանց սատկելու պատճառ դառնալ։ Չի կարելի տուն բերել թռչուն կամ գազանիկ՝ մտածելով, որ որոշ ժամանակ անց նրան կարելի է ազատ արձակել։ Տանը երկար ապրած կենդանին դժվարանում է ազատության մեջ կեր հայթայթել, վտանգը հաղթահարել և ազատ արձակվելուց հետո հաճախ սատկում է։

Տանը առավել հաճախ պահում են երկկենցաղներ՝ տրիտոններ (սովորական և սանրակիր), սալամանդրներ (բծավոր և կովկասյան), դոդոշներ (մոխրագույն և կանաչ), գորտեր (լճագորտ, լճակային, խոտային, սրադունչ), հրադոդոշներ (կարմրափորիկ, դեղնափորիկ), ծառագորտեր (սովորական և հեռավորարևելյան), սողուններ՝ լորտուներ (սովորական և ջրային), կրիաներ (հունական կամ միջերկրածովյան, տափաստանային կամ միջինասիական և ճահճային), մողեսներ (արագաշարժ, կենդանածին, իլիկաօձ, դեղնափորիկ), կաթնասուններ՝ սկյուռներ, շերտավոր սկյուռներ, ոզնիներ, ճագարներ, ծովախոզուկներ, սպիտակ առնետներ, մկներ, համստերներ։

Երկկենցաղներ և սողուններ

Երկկենցաղներին և սողուններին տանը պահելու համար պետք է հաշվի առնել նրանց կենսաբանական առանձնահատկությունները։ Այդ կենդանիների մարմնի ջերմաստիճանը կախված է արտաքին միջավայրի ջերմաստիճանից, նրանց համար վտանգավոր է ինչպես +3 °C–ից ցածր ջերմաստիճանը, որի ժամանակ նրանց ակտիվությունը նվազում է, դադարում են սնվել և քաղցից սատկում են, այնպես էլ 30 °C–ից բարձր ջերմաստիճանը, որի դեպքում սատկում են գերտաքացումից։ Միջին գոտու կենդանիների համար արտաքին միջավայրի միջին ջերմաստիճանը պետք է լինի +16. .22 °C, տաք գոտու կենդանիների համար՝ +22 ..30 °C։

Այս կենդանիների, հատկապես երկկենցաղների, մյուս առանձնահատկությունն օդի խոնավության նկատմամբ բարձր զգայունությունն է։ Տանը (սենյակում) օդի անբավարար խոնավության դեպքում նրանց մաշկն արագ չորանում է, և կենդանիները սատկում են։ Սողունները խոնավության մեծ պահանջ են ունենում հատկապես բազմացման շրջանում։

Պետք է հաշվի առնել նաև, որ երկկենցաղները և սողունները (բացի բուսակերներից) բնության մեջ սնվում են շարժուն կենդանի օրգանիզմներով։ Նրանք, հատկապես երկկենցաղները, դժվար են վարժվում բնական կերերի փոխարինիչներին։

Երկկենցաղներին ու սողուններին պահում են տերարիումներում։ Պարզագույն տերարիումը կարելի է պատրաստել աքվարիումից, որի կողապակիներից մեկը հանվում է և գոյացած բացվածքը ծածկվում արույրե կամ պղնձե մետաղացանցով։ Աքվարիումի վերին մասը կիսով չափ ցանցապատում են, մնացած բացվածքին հարմարեցնում շարժական կամ հանովի կափարիչ (ցանկալի է օրգանական ապակուց)։ Տերարիումը կարելի է պատրաստել նաև ինքնուրույն. հիմնակմախքը հավաքել մետաղե անկյունակները հեղույսներով կամ գամերով ամրացնելով։ Ապակիներն ամրացվում են ծեփանով, որն օգտագործվում է նաև աքվարիում պատրաստելիս։ Բացվող փեղկը պատրաստվում է այնպես, որ հարմար լինի կենդանուն կերակրել և տերարիումը մաքրել։ Տերարիումի հատակը պետք է լավ հերմետիկացնել, որպեսզի ջուր չթողնի։ Հարմար է տերարիումի մերսում դնել մետաղե կամ ապակե (օրգանական ապակի) տակնոց (ընդկալ)։

Տերարիում պատրաստելիս չպետք է թողնել ոչ մի ճեղք, որի միջով կենդանիները կարողանան դուրս գալ։

Տերարիումի ձևն ու չափերը կարող են տարբեր լինել, սակայն անպայման պետք է նախատեսել կենդանու ազատ շարժվելու հնարավորությունը (օրինակ 12-15 սմ երկարություն ունեցող մողեսի տերարիումի հատակի չափերը չպետք է 20x20 սմ-ից փոքր լինեն)։ Սողունների համար ավելի լավ է պատրաստել ոչ մեծ մակերես ունեցող հատակով, մագլցողների համար ավելի հարմար են նեղ, բայց բարձր տերարիումները։

Տերարիումի ձևավորումը։ Հատակին պետք է փռել ավազ (ցանկալի է խոշորահատիկ), մանրախիճ, քարեր և ոչ մեծ կոճղեր դնել։ Օդի մշտական խոնավությանը պահպանելու և կենդանուն ջրով ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է տերարիումում պատրաստել ոչ մեծ ջրավազան (վերցնել ոչ խոր անոթ, մասամբ ընկղմել գրունտի մեջ կամ անջատել տակնոցի մի մասը)։

Խոնավասեր կենդանիների (երկկենցաղներ, լորտուներ, ջրային կրիաներ) ջրավազանի մակերեսը պետք է մոտավորապես հավասար լինի հատակի մակերեսի կեսին։ Այդպիսի տերարիումը կոչվում է աքվատերարիում։

Տերարիումը լուսավորվում և տաքացվում է աքվարիումների լուսավորման համար նախատեսված էլեկտրական լամպով (ջերմարձակով)։ Անհրաժեշտ է նաև տերարիումում ստեղծել թաքստոց լույսից պաշտպանվելու համար։

Տերարիումին ավելի բնական տեսք տալու համար խորհուրդ է տրվում այնտեղ բույսեր դնել (խոնավասեր կենդանիների համար՝ տրադեսկանցիա, ցիպերիուս, պտերներ, բեգոնիա և այլն, մյուսների համար՝ բաղեղ, ծնեբեկ, ֆիլոկակտուս)։ Խոշոր օձերի, ցամաքային կրիաների տերարիումներում բույսեր չեն դնում, քանի որ կենդանիները դրանք տրորում, փչացնում են կամ ուտում (կրիաներ)։

Տերարիումի ջրավազանում (եթե չափերը թույլ են տալիս) կարելի է աճեցնել աքվարիումային բույսեր՝ վալիսներիա, կամոմբա, էլոդեա, ռիչիա, լյուդվիգիա և այլն։

Տերարիումը պետք է մաքրել ըստ կեղտոտվածության աստիճանի պարբերաբար խոնավացնելով գրունտը, ջրավազանի ջուրը ևս պետք է փոխել ըստ կեղտոտվածության։

Տերարիումի կենդանիները

Դոդոշները (կանաչ և մոխրագույն) բնական պայմաններում վարում են մթնշաղային կենսակերպ։ Խիստ շատակեր են, ոչնչացնում են վնասակար միջատներին։

Դոդոշներին պահում են բարձր խոնավություն ունեցող տերարիումներում, ինչպես նաև 18-20° C օդի ջերմաստիճանի աքվատերարիումներում։ Տերարիումում (աքվատերարիում) կենդանիների թաքնվելու համար դրվում են քարեր, փոքր կոճղեր, ծառի կեղևի կտորներ։ Դոդոշները սնվում են խավարասերներով, մոծակի թրթուրներով, ալրաորդերով և անձրևաորդերով, ճանճերով, լորձնախխունջներով։ Օրական նորման 3-4 գ է։ Դոդոշներն ուտում են միայն կենդանի շարժուն միջատներ ու անողնաշարավորներ։

Հրադոդոշները արտաքին տեսքով նման են դոդոշներին։ Մարմնի վերին մասը մուգ է՝ մոխրագույն, գորշ, սև երանգով, մաշկը թմբիկավոր է։ Փորի մասը դեղնակարմրավուն է կամ կարմրավուն՝ անկանոն սև բծերով։

Հրադոդոշներին պահում են այնպես, ինչպես գորտերին։ Սնվում են ալրաորդերով, մոծակի թրթուրներով, անձրևաորդերով։ Օրական կերաբաժինը՝ 4 գ։

Ծառագորտերը շատ հետաքրքիր կենդանիներ են, վարում են մագլցող կենսակերպ։ Մատների ծայրերին ունեն ծծիչներ, որոնց օգնությամբ կարողանում են կառչել հարթ մակերեսներին։

Սովորաբար մեջքը կանաչավուն է, փորը՝ սպիտակ։ Հաճախ միջավայրի գույնի ազդեցությամբ այն փոփոխվում է՝ դառնալով մոխրագույն, դեղնականաչավուն։ Ակտիվ են մթնշաղին, ցերեկը թաքնվում են թաքստոցներում։

Ծառագորտերին պահում են մագլցող կենդանիների համար հարմարեցված առատ բուսականությամբ և բարձր խոնավությամբ տերարիումներում։ Ծառագորտերի նախընտրելի կերը ճանճերն ու տարբեր թռչող միջատներն են։ Անազատ պայմաններում նրանց կարելի է կերակրել ալրաորդերով, մանր խավարասերներով։ Օրական կերաբաժինը 4 գ է։

Գորտերին (լճագորտ, լճակային, խոտային, սրադունչ) պահում են աքվատերարիումում կամ տերարիումում, որտեղ կա ջրավազան, օդի ջերմաստիճանը + 18...20 °C է, բարձր է խոնավությունը։ Ցածր խոնավության պայմաններում գորտի մաշկը շուտ չորանում է, և նա սատկում է։

Սնունդը և օրական կերաբաժինը նույնն են, ինչ դոդոշինը։

Սալամանդրները (բծավոր և կովկասյան) ըստ մարմնի ձևի նման են մողեսներին։ Բծավոր սալամանդրի մարմնի վերին մասը սև է, մեծ վառ դեղին անկանոն բծերով, փորը մուգ է, առանց բծերի։ Կովկասյան սալամանդրի մարմնի վերին մասը դարչնագույն է, դեղին ձվաձև բծերով, փորը՝ դարչնավուն։ Կովկասյան սալամանդրն ավելի սլացիկ է և շարժուն, քան բծավորը։ Սալամանդրներն ակտիվ են մթնշաղին։ Նրանց պահում են տերարիումներում կամ աքվատերարիումներում՝ բարձր խոնավության պայմաններում։ Ջրավազանը պետք է այնպես պատրաստել, որ կենդանին նրա միջից հեշտությամբ կարողանա դուրս գալ, այլապես կխեղդվի։ Սալամանդրները սնվում են մոծակի թրթուրներով, անձրևաորդերով, ալրաորդերով, խավարասերներով ևն։ Օրական կերաբաժինը 4 գ է։

Տրիտոնները (սովորական և սանրակիր) մարմնի ձևով նման են մողեսներին. սակայն ի տարբերություն դրանց, տրիտոնների մարմինը և պոչը պատված են ոչ թե թեփուկներով, այլ լորձնամաշկով։ Մեջքը գորշ է, փորը՝ դեղնակարմրավուն կամ դեղին մուգ բծերով։ Պոչը կողքերից սեղմված է և վերևից ունի մաշկային եզրազարդ։ Բազմացման շրջանի սկզբում (մայիս, հունիս) արուների մեջքին ու պոչին զարգանում է բարձր, հաճախ ատամնավոր մաշկակատար, իսկ մարմինը դառնում է վառ գունավոր։ Բազմացման շրջանում տրիտոններն ապրում են ջրում, մնացած ժամանակ՝ խոնավ վայրերում, ցամաքում, հազվադեպ՝ ջրում։

Տրիտոններին պահում են աքվատերարիումում +18...20 °C–ի պայմաններում։ Սնվում են մոծակի թրթուրներով, մանր անձրևաորդերով, մսի կտորներով ու մանր ձկնիկներով, ինչպես նաև շերեփուկներով։ Օրական կերաբաժինը 2 գ է։ Լորտուներ (սովորական և ջրային), ոչ թունավոր օձեր են։ Բնական պայմաններում հանդիպում են ջրամբարների ափերին, սնվում են ձկներով, գորտերով, դոդոշներով, շերեփուկներով, տրիտոններով։

Սովորական լորտուի երկարությունը մինչև 140 սմ է։ Մարմնի վերին մասը դեղնականաչավունից և մոխրականաչավունից մինչև գորշ դարչնագույն է, համարյա սև։ Գլխին, քունքերի հետևի մասում, ունի 2 դեղին, դեղնակարմրավուն կամ սպիտակ բիծ։ Երբեմն այդ բծերը բացակայում են։ Մարմնի ստորին մասը հաճախ կաթնասպիտակավուն է, սև անկանոն բծերով, երբեմն՝ սև։

Ջրային լորտուն չափերով նույնն է, ինչ սովորականը։ Մարմնի վերին մասը դեղնականաչավուն, գորշ կանաչավուն կամ համարյա սև՝ շախմատաձև դասավորված մուգ բծերով կամ նեղ շերտերով։ Մարմնի ստորին մասը սպիտակ է, դեղնավուն, վարդագույն կամ ծիրանակարմրավուն՝ տարբեր մեծության մուգ բծերով։

Լորտուներին պահում են մեծ չափերի տերարիումներում, որտեղ կա ջրավազան և օդի ջերմաստիճանը +22...25 °C է։

Սնվում է մանր կենդանի ձկներով և գորտերով։ Հազվադեպ հնարավոր է լինում լորտուներին վարժեցնել սատկած ձկներով սնվելուն։ Կերակրում են շաբաթը 2-4 անգամ։

Կրիաները (միջերկրածովյան կամ հունական) բնական պայմաններում ապրում են Կովկասի սևծովյան ափին, Դաղստանում, Ադրբեջանում, Հայաստանում, միջինասիական կամ տափաստանային կրիան Հարավային Ղազախստանում և Միջին Ասիայի հարթավայրերում։ Միջերկրածովյան կրիաների զրահը ավելի բարձր է, առջևի թաթերն ունեն 4-ական եղունգ (միջինասիականը 5-ական)։ Կենսակերպով 2 տեսակներն էլ նման են միմյանց, և անազատ պայմաններում կարելի է նրանց միասին պահել։

Կրիաներին պահում են ոչ մեծ ջրավազանով և արևից պաշտպանող թաքստոցով տերարիումներում՝ օդի +18... 25° C ջերմաստիճանի պայմաններում։

Սնվում են հիմնականում բուսական կերով (կաղամբի մանր կտրատած տերևներ, քերած խնձոր, գազար, խաշած կարտոֆիլ), թրջած սպիտակ հացով և շիլաներով։ Ամռանն ավելի շատ «կանաչ» կեր (տարբեր խոտաբույսեր) են տալիս։ Հաճույքով են ուտում խատուտիկի և հազարի տերևները։ Բուսական կերին պետք է ավելացնել մանր կտրատած հում միս։ Ձմռանը մոտավոր օրական կերաբաժինը միջերկրածովյան կրիայի համար հետևյալն է (գ-ով). կարտոֆիլ՝ 20, գազար՝ 30, ճակնդեղ՝ 20, կաղամբ՝ 30, սպիտակ հաց՝ 20, ձկան յուղ՝ 0,5, հում միս՝ 2, ամռանն այս կերաբաժնին ավելացվում է 50 գ հազար կամ խոտ։

Ճահճային կամ գետային կրիան հանդիպում է Սև, Ազովի և Կասպից ծովերը թափվող գետերի ստորին ավազաններում, ինչպես նաև ճահիճներում, ջրավազաններում։ Ճահճային կրիայի պոչն ավելի երկար է, քան ցամաքայինինը, զրահը ավելի հարթ է, թաթերին ունի զարգացած լողաթաղանթներ։ Կյանքի մեծ մասն անցկացնում է ջրում։ Սնվում է ջրային միջատներով, ձկներով, գորտերով, տրիտոններով, մասամբ՝ ջրային բույսերով։ Անազատ պայմաններում խորհուրդ է տրվում պահել մի քանի ամսականից մինչև 3-4 տարեկան կրիաներին։

Ճահճային կրիաների ամենալավ կացարանը աքվատերարիումն է՝ ջրի +18... 20° C ջերմաստիճանով։

Սնունդը. մոծակի թրթուր, անձրևաորդ, մանրացրած հում միս, մանր ձկներ կամ հում ձկան կտորներ, շերեփուկներ, գորտեր։ Օրական կերաբաժինը. հում միս՝ 20 գ, հում ձուկ՝ 20 գ։

Մողեսների մարմինը պատած է թեփուկներով։ Ի տարբերություն օձերի, բոլոր մողեսների, այդ թվում և անոտ (դեղնափորիկ, իլիկաօձ), աչքերն ունեն շարժական չսերտաճած կոպեր։

Մողեսներին պահում են տերարիումներում, +22... 25° C օդի ջերմաստիճանի պայմաններում։ Անտառային գոտում ապրող մողեսների (կենդանածին, իլիկաօձ ևն) համար տերարիումը ձևավորվում է անտառային անկյան նման, անապատում կամ տափաստանում ապրողներինը՝ անապատի կամ տափաստանի անկյան նման։

Մողեսները սնվում են հիմնականում կենդանի կերով (խավարասերներ, ալրաորդեր, ճանճեր, մորեխներ և այլ միջատներ)։

Որոշ տեսակներ (կենդանածին, իլիկաօձ) հաճույքով ուտում են անձրևաորդեր և լորձնախխունջներ։ Տալիս են նաև բուսական կեր, հյութալի ընձյուղներ, մանր հատապտուղներ, հազար։ 9-11 սմ երկարություն ունեցող մողեսների օրական կերաբաժինը 7-10 գ է։

Կաթնասուններ

Սկյուռը տարածված է անտառային գոտում, գլխավորապես փշատերև և խառն անտառներում։ Տանը սկյուռին պահում են 50 սմ-ից ոչ պակաս բարձրության և 40 սմ լայնության (որքան մեծ, այնքան լավ) մետաղե վանդակում։ Սնունդը. սպիտակ հաց, ընկույզ, արևածաղկի սերմ, մրգեր, գազար, կաղամբ, ամռանը նաև խոտաբույսեր, կաթնաշոռ, կաթ, ձու։ Ձմռանը սննդին ամեն օր ավելացվում է նաև ձկան յուղ։ Օրական մոտավոր կերաբաժինը (գ-ով), սպիտակ հաց՝ 10, ընկույզ՝ 25, արևածաղկի սերմ՝ 10, չոր մրգերի խառնուրդ՝ 5, կարագ՝ 1, գազար՝ 10, կաղամբ, խոտաբույսեր՝ 10, թարմ միրգ՝ 10, ձկան յուղ՝ 1, կավիճ կամ ոսկրալյուր՝ 0,5, սունկ՝ 5, կաղին՝ 5, եղևնու կոներ՝ 200։ Սկյուռին կերակրում են օրական 1-2 անգամ։ Պետք է հետևել, որ վանդակում միշտ թարմ ջուր և կավճի կտոր լինի։

Վանդակը պետք է մաքրվի ամեն օր։ Շաբաթը մեկ վանդակը պետք է լվանալ եռացրած ջրով։

Շերտավոր սկյուռը (բուրունդուկ) արտաքին տեսքով հիշեցնում է սկյուռին, սակայն ի տարբերություն վերջինիս, նա մեջքին ունի 5 երկայնական սև շերտ։ Բնական պայմաններում ապրում է Ուրալի, Սիբիրի, Հեռավոր Արևելքի անտառներում։ Ապրում է մեծ կոճղերի տակ փորած բներում։ Ձմռանը քուն է մտնում։

Անազատ պայմաններում շերտավոր սկյուռներին պահում են 50 սմ-ից ոչ պակաս բարձրության, 35 սմ երկարության և 30 սմ լայնության վանդակում (որքան մեծ, այնքան լավ)։ Վանդակում փռում են ավազ, փայտատաշեղ, փայտի թեփ և փայտե տնակ են սարքում (բարձրությունը՝ 15 սմ, երկարությունը՝ 20 սմ, անցքի տրամագիծը՝ 5 սմ)։ Շերտավոր սկյուռի մոտավոր օրական կերաբաժինը (գ-ով). սպիտակ հաց՝ 10, վարսակ՝ 20, ընկույզ՝ 10, արևածաղկի սերմեր՝ 5, չոր մրգեր՝ 10, կաթ՝ 15, ճակնդեղ՝ 15, գազար՝ 10, թարմ միրգ՝ 10, ձկան յուղ՝ 0,5, ոսկրալյուր կամ կավիճ՝ 1, աղ՝ 0,5։

Շերտավոր սկյուռի խնամքը նույնն է, ինչ սկյառինը։ Անհրաժեշտ է զգույշ լինել, քանի որ շերտավոր սկյուռը կարող է կծել։

Սպիտակ առնետը խիստ բազմածին կենդանի է. բազմանում է 4-5 ամսականից, տարվա ընթացքում տալիս է 4-5 սերունդ։ Պահում են մետաղե վանդակներում, որոնց ներսում դրվում է փայտե տնակ։ Վանդակի բարձրությունն է 50 սմ, երկարությունը՝ 35 սմ, լայնությունը՝ 30 սմ։ Տնակի բարձրությունն է 15 սմ, լայնությունը՝ 15 սմ, երկարությունը՝ 20 սմ, մուտքի անցքի տրամագիծը՝ 5 սմ։ Հատակին պետք է փռել մանր տաշեղ, թեփ կամ չոր տորֆ։ Մեկ վանդակում կարելի է պահել մի քանի կենդանի, անհրաժեշտ է հետևել, որ նրանք անընդհատ ջուր և կեր ունենան։ Կերի անբավարարության դեպքում ուժեղ առնետները հարձակվում են թույլերի վրա և, նույնիսկ, ուտում նրանց։

Առնետներն ամենակեր են։ Նրանց կերակրում են հացով, ձավարեղենով, գազարով, կարտոֆիլով, կաղամբով, կաթնաշոռով, կաթով։ Տալիս են նաև հում կամ խաշած ձու, խաշած միս, ճարպ: Ձմռանը կերին ավելացնում են նաև ձկան յուղ, իսկ ամռանը՝ խոտաբույսեր, հազար։ Մոտավոր օրական կերաբաժինը (գ-ով). սև հաց՝ 10, սպիտակ հաց՝ 10, ձավարեղեն՝ 10, վարսակի հատիկ՝ 20, կաթ՝ 15, կարտոֆիլ՝ 5, գազար՝ 10, ձկան յուղ՝ 1, ոսկրալյուր՝ 1։

Սպիտակ մուկը պահում են մետաղե վանդակում՝ ներսում փայտե տնակով։ Վանդակի չափերը նույնն են, ինչ սպիտակ առնետինը։ Տնակի բարձրությունն է 12 սմ, երկարությունը՝ 15 սմ, լայնությունը՝ 15 սմ, մուտքի անցքի տրամագիծը՝ 4 սմ։ Մեկ վանդակում կարելի է պահել մինչև 20 մուկ։ Հաճախ մի քանի էգեր ընդհանուր բույն են պատրաստում և միասին կերակրում ձագերին։

Սնունդը. սպիտակ հաց, վարսակի, գարու, ցորենի հատիկ, ոլոռ, կաթնաշոռ, կաթ, խաշած ձու, գազար, ամռանն ավելացվում է նաև հազարի տերև և այլ «կանաչ» կեր, ձմռանը՝ ձկան յուղ։ Մոտավոր օրաբաժինը (գ-ով). սպիտակ հաց՝ 5, կաթ՝ 5, գազար՝ 2, ձկան յուղ՝ 1, ոսկրալյուր կամ կավիճ՝ 1։

Ոզնու մարմինը պատված է սուր փշերով, որոնք նրան պաշտպանում են գիշատիչ գազաններից ու թռչուններից։ Բնության մեջ ոզնիները ապրում են զույգերով կամ միայնակ, վարում են գիշերային կյանք, ցերեկը թաքնվում բներում, որոնք փորում են խիտ թփուտներում, ծառերի արմատների միջև։ Գիշերը դուրս են գալիս որսի։ Ձմռանը քուն են մտնում։ Հիմնական կերը տարբեր միջատներն են, որդերը, լորձախխունջները, խխունջները։ Ոզնիները հաճույքով ուտում են նաև մկնանման կրծողներին, գորտերին, մողեսներին, հաճախ քանդում են թռչունների գետնին դրած բները։

Տանը ոզնին պետք է պահել 40 սմ բարձրության, 70 սմ երկարության և 50 սմ լայնության վանդակում։

Սնունդը. կաթի մեջ թրջած սպիտակ հաց, կաթ, կաթնաշոռ, ձու, միս, ձուկ, մրգեր, տարբեր շիլաներ։ Երբեմն խորհուրդ է տրվում տալ գորտեր, մկներ, միջատներ, որդեր, խխունջներ։ Ձմռանը ավելացնում են ձկան յուղ։ Վանդակում պետք է միշտ մաքուր ջուր լինի։ Օրական մոտավոր կերաբաժինը (գ-ով). սպիտակ հաց՝ 25, միս՝ 75, կաթ՝ 100, ձկան յուղ՝ 1, ոսկրալյուր՝ 1։ Ոզնուն կերակրում են օրը 2 անգամ։ Վանդակը պետք է մաքրել ամեն օր։

Ծովախոզուկը բնության մեջ ապրում է Հարավային և Կենտրոնական Ամերիկայում։ Անազատ պայմաններին հեշտ է ընտելանում և հաջողությամբ բազմանում է։ Պահում են 40 սմ բարձրության, 70 սմ երկարության և 50 սմ լայնության վանդակում։ Վատ է տանում խոնավությունը և միջանցիկ քամին։ Այն սենյակը, որտեղ պահվում են ծովախոզուկները, պետք է ամեն օր մաքրվի և օդափոխվի։

Կերակրում են թարմ արմատապտուղներով (գազար, ճակնդեղ), կաղամբով, կաթով, սև և սպիտակ հացով։ Ձմռանը տալիս են չոր խոտ, վարսակի հատիկ, ամռանը խոտաբույսեր և հազար։ Օրական մոտավոր կերաբաժինը (գ-ով). սև հաց՝ 30, վարսակ՝ 50, կաթ՝ 25, կարտոֆիլ՝ 30, ճակնդեղ՝ 30, գազար՝ 50, կաղամբ՝ 25, հազարի տերևամասը՝ 100, չոր խոտ՝ 100, աղ՝ 0,3։ Կերակրում են օրը 2 անգամ։

Ոսկեգույն (սիրիական) համստերիկը բնության մեջ ապրում է նախալեռներում և անապատներում։ Սնվում է բույսերի սերմերով ու կանաչ մասերով։ Ձմռան համար կերի պաշար է կուտակում։ Ամռան ընթացքում բազմանում է 23 անգամ (4-16-ական ձագ)։

Անազատ պայմաններում պահում են մետաղե վանդակում՝ ներսում փայտե տնակով։ Տնակի բարձրությունը 12 սմ է, լայնությունը՝ 15 սմ, երկարությունը՝ 15 սմ, մուտքի անցքի տրամագիծը՝ 5 սմ։ Անազատ պայմաններում համստերիկները բազմանում են ողջ տարին։ Ուստի, նրանց պահում են զույգերով (արու և էգ), չնայած երբեմն մեկ վանդակում պահում են մի քանի կենդանի։

Սնունդը. գազար, կաղամբ, վարսակի հատիկ, սպիտակ հաց, տարբեր շիլաներ, կաթ։ Ամռանը պետք է ավելացնել խոտաթույսեր, ձմռանը՝ ձկան յուղ։ Օրական մոտավոր կերաբաժինը (գ-ով). սպիտակ հաց՝ 10, վարսակ՝ 10, գազար՝ 5, կաղամբ՝ 25, հազարի տերև, խոտաբույսեր՝ 50, կավիճ՝ 1, ձկան յուղ՝ 0,5։ Համստերիկին կերակրում են օրը 2 անգամ։ Վանդակում պետք է միշտ մաքուր ջուր լինի։